EN54-14

EN54-14 Yangın algılama ve yangın alârm sistemleri
Bölüm 14: Planlama, tasarım, montaj, işletmeye alma, kullanım ve bakım için kılavuz bilgiler

Yangın algılama ve yangın alarm sistemlerini kapsayan kılavuzlar Avrupa’da birçok farklı kuruluş tarafından yayınlanmaktadır. Bu standardın amacı bu farklı dokümanları bir araya getirerek Avrupa genelinde yangın algılama ve yangın alarm sistemlerinin planlama, tasarım, montaj, hizmete alma, kullanım ve bakımı için makul bir teknik şartname oluşturacak birleştirilmiş bir kılavuz setini meydana getirmektir. Bu kılavuzun mevcut dokümanları hükümsüz kılması amaçlanmamıştır. Bu kılavuzun uzun (ancak henüz belirli olmayan) bir süre diğer dokümanlarla birlikte mevcut olması beklenmektedir. Ancak, ortak bir kılavuz setinin mevcut olmasının Avrupa çapında yangın algılama ve yangın alarm sistemlerindeki uygulama ve standardların zaman içinde uyumlaştırılmasına yardımcı olması ümit edilmektedir.
Bu kılavuzda yer alan tavsiyeler mecburi değildir ve doğrudan yaptırıma sahip değildir. Ancak, kendisi mecburi olan bir dokümanda belirtilmek suretiyle mecburi hâle getirilebilir. Örneğin, mahallî veya millî mevzuata göre yetkili olan bir makam bu kılavuza uygunluğu şart koşabilir veya bir alıcı ile bir tedarikçi arasındaki sözleşmede uygunluk istenebilir (bu durumda o sistem için sözleşme hukukuna göre mecburi hâle gelir). Tavsiyelerin mecburi hâle gelmesi ile ilgili ayrıntılı metotlar bu dokümanda belirtilmemiştir ve bu husus gerekli yetkilere sahip kuruluşlara ait bir konudur.
Kılavuzun dayandırıldığı prensipler standardın metninde verilmiştir. Bu prensiplerin karşılanması için kullanılacak ayrıntılı tavsiyeler bu standardın eklerinde verilmiştir.

Kapsam
Bu standard bina içlerinde ve çevresinde otomatik yangın algılama ve yangın alarm sistemlerinin uygulanmasıyla ilgili kılavuzluk bilgilerini kapsar. Teknik şartname sistemlerin planlama, tasarım, montaj, hizmete alma, kullanım ve bakımını kapsar.
Kılavuz, can ve malın korunması için amaçlanan sistemleri kapsar. Kılavuz en az bir yangın dedektörüne sahip sistemleri kapsar. Sistemler yangın durumunda yardımcı cihazların (sabit yangın söndürme sistemleri gibi) çalıştırılmasını veya diğer tedbirlerin veya işlemlerin uygulanmasını (makinaların kapatılması gibi) başlatacak sinyalleri verme kabiliyetine sahip olabilir. Ancak bu kılavuz bu yardımcı hizmetlerin kendilerini kapsamaz.
Kılavuz, yangın alarm fonksiyonlarını yangınla ilgili olmayan diğer fonksiyonlarla birleştiren sistemleri kapsamaz.
Kılavuz, otomatik yangın algılama ve/veya yangın alarm sistemlerinin belirli sahalara tesis edilip edilmemesi konusunda tavsiye içermez.
Bu standardın hazırlanmasında standardın hükümlerinin uygulanmasının, uygun yeterliliğe sahip personele verildiği varsayılmıştır. Ancak, yangın algılama ve/veya yangın alarm sistemlerini satın alan veya kullanan diğer kişiler için de kılavuzluk bilgileri verilmiştir.

Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar
Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standardlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste hâlinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tadil veya revizyonlar, atıf yapan bu standardda da tadil veya revizyon yapılması şartı ile uygulanır. Atıf yapılan standardın tarihinin belirtilmemesi hâlinde ilgili standardın en son baskısı kullanılır.

EN 54-1 Fire detection and fire alarm systems – Part 1: Introduction TS EN 54-1 Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Kısım 1: Giriş

Terimler ve tarifler
Bu standardın amaçları için EN 54-1’de verilen terimler ve tarifler ile aşağıdakiler uygulanır.

Kabul
Tesis edilmiş sistemin önceden üzerinde anlaşma sağlanmış olan şartnameye uygun olduğu kararı.

Alarm yükü
Yangın durumunda gerekli olan azami güç (normal olarak elektrik gücü).
Yardımcı teçhizat
Yangın algılama ve/veya yangın alarm sistemlerini harekete geçiren veya bunlar tarafından harekete geçirilen teçhizat.
Onay
Tesis edilmiş sistemin üçüncü tarafın şartlarını karşıladığının üçüncü tarafça kabul edilmesi.
Onay kuruluşu
Tesis edilmiş sistemin bu standarda uygunluğunu değerlendirmek için gerekli uzmanlığa sahip olduğu yetkili bir makam veya başka bir yeterli kuruluş tarafından kabul edilen kuruluş.
Yetkili makam
Mahallî, bölgesel, millî veya Avrupa mevzuatına göre yetkisi olan kuruluş.
Huzme dedektörü
Duman dedektörü için kullanılan daha yaygın terim. İletilen ışık huzmesi kullanan hat dedektörü.
Devre
Birbirine bağlı kablo, bileşen ve elemanlardan meydana gelen, kontrol ve gösterge cihazlarında sonlanan, yangın algılama ve yangın alarm sisteminin diğer bölümlerine olan bağlantısı sadece kontrol ve gösterge cihazları üzerinden olan ve kontrol ve gösterge cihazları ile kontrol edilen kademe.
Bir devrenin kontrol ve gösterge cihazlarına birden fazla bağlantısı olabilir (kontrol ve gösterge cihazlarına her iki uçtan bağlı çevrim devresinde olduğu gibi).
İki veya daha fazla sayıda kablo kontrol ve gösterge cihazlarının içinde doğrudan birbirine bağlı ise bunlar aynı devrenin parçası sayılır.
Hizmete alma
Tesis edilen sistemin belirtilen şartlara uygun olduğunu doğrulama prosesi.
Hizmete alma mühendisi
Hizmete alma prosesini yürüten kişi.
Yeterliliğe sahip kişi
Yapılan işle ilgili olarak, işi tatminkâr bir şekilde ve hiçbir kişiyi tehlikeye atmadan veya yaralanmasına sebep olmadan tamamlamak için gerekli bilgi, beceri ve tecrübeye sahip olan kişi.
Bileşen
Tip I veya Tip II bileşen olarak tarif edilmiş olan cihaz.
Tasarımcı
Açıklanan işin sorumluluğunu alan kişi veya kuruluş.
Yanlış alarm
Yangın dışındaki sebeplerden dolayı meydana gelen alarm.
Arıza
Sistemin doğru çalışmasını tehlikeye atan ve sistemde meydana gelen bozukluk.
Arıza sinyali
Arızanın meydana geldiğini göstermesi amaçlanan sinyal.
Arıza ikazı
İnsanların algılayabileceği arıza sinyali.
Yangın
Cana ve mala gelebilecek tehlikelerin önlenmesi için araştırılması ve/veya düzeltici işlem yapılması gereken piroliz veya yanma.
Yangın alarmı
Yangının görme, işitme veya dokunma duyuları ile algılanmasının sağlanması.
Yangın alarmına reaksiyon stratejisi
Yangın alarmı durumunda takip edilmesi beklenen, önceden planlanmış işlemler.
Yangına müdahale süresi
Yangın alarmı ile eğitimli itfaiye ekibinin gelişi arasındaki süre.
Yangın bölmesi
Sınır bileşenlerinin yönetmelikler gereğince belirli bir yangın direncine sahip olması gereken bölme.
Yangın sinyali
Yangının meydana geldiğini belirtmesi amaçlanan sinyal.
Hiyerarşik sistem
İçinde bir kontrol ve gösterge cihazının ana kontrol ve gösterge cihazı olarak tayin edildiği ve ana kontrol ve gösterge cihazının aşağıdaki işlemleri yapabildiği şebeke sistemi:
a) Alt kontrol ve gösterge cihazlarından sinyal almak ve/veya sinyal göndermek,
b) Alt kontrol ve gösterge cihazlarının durumunu göstermek.
Muayene
Sistemin, fonksiyonlarının ve göstergelerinin önceden belirlenmiş aralıklarla insanlar tarafından kontrol edildiği rutin prosesler.
Montaj
Bir sistemin bileşenlerinin ve elemanlarının sabitlenmesi ve birbirine bağlanması işi. Montaj bir veya daha fazla tarafça yapılabilir.
Tesis edilmiş sistem
Montajı ve hizmete alma işlemi tamamlanmış olan sistem.
Montajcı
Montaj işleminin tamamının veya bir kısmının sorumluluğunu alan kişi veya kuruluş.
Entegre sistem
İçinde yangın algılama ve alarm fonksiyonlarının diğer yangın dışı fonksiyonlarla entegre edildiği sistem.
Bakım
Tesis edilmiş sistemin verimli şekilde çalışabilmesi için gerekli olan muayene, servis ve tamir işleri.
Mimik şeması
Binanın yerleşimi ile doğrudan ilgili olan aktif göstergelere sahip bina şematik gösterimi.

Millî doküman
Millî bir standard kuruluşu tarafından yayınlanan ve tesis edilmiş sistem için tavsiyeler veya şartlar belirten, ancak CEN ülkelerinde genel uygulaması olmayan doküman.
Şebeke sistemi
İçinde çeşitli sayıda kontrol ve gösterge cihazının bulunduğu ve birbiriyle bilgi alışverişi yapabildiği yangın algılama ve yangın alarm sistemi.
Ön ikaz
Algılayıcıdan gelen sinyalin normal seviyeyi aştığı fakat henüz yangın seviyesine ulaşmadığı durumda verilen ikaz.
Alıcı
Tesis edilmiş sistemin ödemeleri için esas sorumluluğu alan kişi veya kuruluş.
Nitelikli
Yeterlilik için gerekli millî, bölgesel veya mahallî şartları karşılayan.
Sükunet hâli
Tesis edilmiş sistemin ana güç kaynağından beslendiği fakat hiçbir yangın alarmı, arıza ikazı veya devre dışı durumu göstergesi olmadığı durumu.
Tamir
Tesis edilmiş sistemi verimli çalışma durumuna döndürmek için yapılması gereken rutin olmayan iş.
Tekrarlama gösterge paneli
Kontrol ve gösterge cihazları üzerindeki göstergelerin bazısını veya tamamını tekrarlayan panel.
Arama mesafesi
Yangının konumunu görmek için bir kişinin yangın bölgesi içinde gitmesi gereken uzaklık.
Servis
Sistem üzerinde düzenli aralıklarla yapılan rutin işlemler (temizleme, hizalama, ayarlama ve değiştirme dâhil).
Yedekleme yükü
Ana güç kaynağının arızalanması durumunda ve bunun dışında sükunet hâlinde sistemin çektiği güç.
Tedarikçi
Tesis edilmiş sistemin donanım ve/veya yazılımının tamamının veya bir kısmının satın alındığı kuruluş.
Tesis edilmiş sistemin donanım ve/veya yazılımının tamamı tek bir kuruluştan alınmışsa, bu kuruluşa sistem tedarikçisi adı verilir.
Üçüncü taraf
Montajcı, tedarikçi ve müşteri dışında kalan kurum veya kuruluş.
Kullanıcı
Yangın algılama ve alarm sisteminin içine monte edildiği binanın (veya bir bölümünün) kontrolünü elinde tutan kişi veya kuruluş.
Doğrulama
Tesis edilmiş sistemin tarif edilmiş şartları karşıladığı konusunda montajcının ve yüklenicinin müşteriyi ikna etmesi prosesi.

Bölge
İçinde bir fonksiyonun diğer alt bölümlerden bağımsız olarak yapılabildiği, korunan sahaların coğrafi alt bölümü.
Not 1 – Fonksiyon aşağıdakilerden biri olabilir:
- Yangının meydana geldiğinin gösterilmesi (algılama bölgesi),
- Yangın alarmının verilmesi (alarm bölgesi).
Not 2 – Farklı fonksiyonların bölgelerinin eş değer olması gerekmez.
Bölge kartı
Bir veya daha fazla münferit bölgeyi kapsayan portatif bölge haritası.
Bölge haritası
Bölgelerin coğrafi sınırlarını ve gerekiyorsa bölgelere erişim yollarını gösteren şema.
Genel
Kılavuzun kullanılması
Bu kılavuz, yangın algılama ve yangın alarm sistemlerinin planlama, tasarım, montaj, hizmete alma, kullanım ve bakımı ile ilgili tavsiyeleri sağlar. Bu şekliyle bu tavsiyeler mecburi değildir, fakat iyi sistemlerin temini ve kullanımı için uygun bir temel sağlayacakları kabul edilmektedir. Tavsiyeler mecburi olmadığı için neyin yapılması gerektiğini belirten şartlar yerine, neyin yapılmasının tavsiye edildiği beyanları belirtir.
Kılavuzun formatı
Kılavuzun meydana gelebilecek bütün durumları kapsayamayacağı aşikârdır. Bunun için, bütün ilgili taraflar arasında tartışılmak ve mutabık kalınmak şartıyla tavsiyelerden sapma yapılması mümkündür.
Bu kılavuz tesis edilmiş sistemin tedarik ve kullanımının Şekil 1’de gösterilen düzeni takip edeceği varsayımı ile hazırlanmıştır.
Tasarım prosesindeki ilk adımın binanın yangın algılama ve yangın alarm sistemine olan ihtiyacının değerlendirilmesi olduğu varsayılır (Madde 5). Bu değerlendirme, aşağıdaki hususların dikkate alınmasını içerebilir:
a) Binanın tamamının veya bir kısmının korunacağı,
b) Tesis edilecek sistemin tipi,
c) Sistemin diğer yangından korunma tedbirleriyle etkileşimi.
İkinci adım sistemin planlanması ve tasarımlanmasıdır. Buna aşağıdakiler dâhil olabilir:
d) Dedektör tipinin seçilmesi ve binanın çeşitli kısımlarında yer seçimi yapılması,
e) Binanın algılama ve/veya alarm bölgelerine ayrılması,
f) Sistemin kontrolünün ve göstergelerinin düzenlenmesi,
g) Güç kaynaklarının temini.
Üçüncü adım teçhizatın montajı ve ara bağlantılarının yapılmasıdır.
Dördüncü adım sistemin hizmete alınması ve doğru çalıştığının doğrulanmasıdır. Kılavuzda ilk hizmete alma işleminin yüklenici tarafından yapılacağı, bundan sonra alıcı veya vekili ile birlikte doğrulamanın icra edileceği varsayılmıştır. Bazı sistemler için üçüncü taraf onayı gereklidir. Bu kılavuz, üçüncü taraf onayı gerekli olup olmadığı konusunda tavsiyede bulunmaz, fakat bu işlemin nasıl yapılması gerektiği konusunda tavsiye verir.
Sistem alıcıya devredildikten sonra tatminkâr şekilde çalışması doğru kullanım, bakım ve servise bağlıdır

Kılavuz, verilen proseslerin her biri farklı bir kuruluş tarafından yapılacakmış gibi yazılmıştır. Bu kuruluşun kendi uzmanlığı olmalıdır, fakat önceki işlerden alınacak bilgilere de ihtiyacı vardır. Bundan dolayı, kılavuz her safhada bir safhadan diğerine taşınacak olan personelin ve kuruluşların nitelikleri, iş sorumluluğu ve dokümantasyon hakkında tavsiyeler vermektedir.
Emniyet şartları
Sistemin emniyeti ile ilgili olarak elektrik emniyeti gibi millî şartlar veya Avrupa şartları olabilir;. Bu şartlar bu kılavuzda ele alınmamıştır.
Yanlış alarmlar
Yanlış alarmlar binada yapılmakta olan işlemlerde pahalı kesintilere ve gerçek alarmların ihmal edilmesine yol açabilir. Yanlış alarmların önlenmesi için sistem tasarımcıları, montajcılar, kullanıcılar ve bina sahipleri azami dikkati göstermelidir. Yanlış alarmların sebepleri ve önlenmesi hakkındaki kılavuzluk bilgileri, Ek B’de verilmiştir.
Garantiler ve teminatlar
Mevzuatın gerektirdiği garantilere ilave olarak, tesis edilmiş sistemin cihazları genel olarak imalatçılar veya tedarikçiler tarafından garanti edilir. Tesis edilmiş sistemin performansı tedarik, tasarım veya montajdan sorumlu olan kuruluşlardan biri tarafından garanti edilebilir.
Garantiler yazılı olmalı ve en azından aşağıdakileri belirtmelidir:
a) Garantiyi yerine getirme sorumluluğuna sahip olan kuruluş,
b) Garantinin başlama tarih/tarihleri,
c) Garanti süresi,
d) Garanti sorumluluğunun kapsamı.
Mümkün olan durumlarda bütün garantiler aynı tarihte başlamalıdır.
Dokümantasyon
İşin her safhasının doğru şekilde yapıldığı o safhanın sorumluluğunu alan kişi veya kuruluşça belgelendirilmelidir.
Sorumluluk
Tesis edilmiş sistemin planlanması, tasarımı, montajı ve ilk çalıştırılması sorumluluğu açıkça belirlenmeli ve dokümante edilmelidir.

Çoğu zaman sözleşme safhasında bir kuruluşun projenin tamamının sorumluluğunu alması tercih edilir.

Tesisin kullanımından sorumlu olan kişiye verilmesi gereken kullanım ve rutin bakım talimatları ile deney işlemlerini kapsayan dokümantasyon için sorumluluğun belirlenmesine özel dikkat sarf edilmelidir.

Sistemin devredilmesinden sonra başlangıç performansının devamı ile ilgili sorumluluk normal olarak sistemin kullanıcıları ve/veya sahipleri tarafından alınmalıdır.

Nitelikler
Bu kılavuzda atıf yapılan herhangi bir işi yapan kişiler veya kuruluşlar uygun yeterliliğe, tecrübeye ve niteliklere sahip olmalıdır. Nitelikler için millî şartlar olabilir.

İhtiyaçların değerlendirilmesi

Amaç
Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri canın, malın veya her ikisinin korunması amacıyla tesis edilebilir.

Danışma
Tesis edilmiş sistem mevzuata tabi ise, yetkili makama danışılmalı ve onların şartları belirlenmelidir. Tesis edilecek sistemle ilgili şartlar sistemin alıcısı tarafından diğer ilgili taraflara danışıldıktan sonra tespit edilmelidir.
Not - Diğer ilgili taraflar aşağıdaki kuruluşları içerebilir:
- Sistem tedarikçileri,
- Sistem montajcısı,
- Korunan tesis içindeki diğer yangından korunma sistemlerinin tasarımcıları ve montajcıları,
- Yangın riski sigortacısı.
Bu şartlar üçüncü taraf onayına ihtiyaç olup olmadığını belirtmelidir. Sistemin tasarımı onay kuruluşunun şartlarına bağlı olacağından, bu kuruluşun mümkün olan en erken safhada belirlenmesi ve şartlarının tespit edilmesi önemlidir.
Birden fazla kuruluşun onayı gerekli ise ve bu kuruluşların tesis edilmiş sistem için farklı şartlara sahip olması söz konusu ise, tesis edilmiş sistem bu şartların en sıkı olanına uygun olmalıdır. İki kuruluşun şartlarının birbiriye uyumsuz olması gibi beklenmeyen bir durumda, bu uygunsuzluk görüşme yoluyla çözümlenmelidir.
Ele alınacak konular aşağıdakileri kapsayabilir:
a) Yangın algılamada yeni gelişmelerin kullanılması
b) Yangın alarmına reaksiyon stratejisi,
c) Onay kuruluşlarının farklı şartları,
d) Hiyerarşik sistemlerin kullanılması
e) Varsa, bu kılavuzun tavsiyelerinden sapmalar
f) Arızaların etkilerinin sınırlandırılması
g) Algılama bölgelerinin büyüklüğü
h) Şartnamelerin kapsamında olmayan ürünlerin kullanma şartları,
i) Kontrol ve gösterge cihazlarının yer seçimi
j) Alarm yerinin tespitinde yardımcı olan cihazların
k) Bataryalardan sağlanması gereken yedekleme süresi
l) Yanlış alarmların azaltılması için faaliyetle ilgili sistemlerin kullanılması
Binanın korunması gereken bölümleri
Koruma kapsamı
Binanın korunacak bölümleri ve tesis edilecek sistem tipleri yetkili makam veya sigorta şirketi gibi bir üçüncü tarafça belirlenebilir. Sistemin kapsamının üçüncü tarafça belirtilmediği durumlarda veya daha kapsamlı bir sistemin kurulması istendiğinde her alandaki riski değerlendirirken aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekir:
a) Tutuşma ihtimali,
b) Yangının başlangıç odasının içinde yayılma ihtimali,
c) Yangının başlangıç odasının dışına yayılma ihtimali,
d) Yangının sonuçları (ölüm, yaralanma, mal kaybı ve çevre hasarı dâhil),
e) Diğer yangından korunma tedbirlerinin varlığı.
Kapsamın tarifi
Koruma kapsamı aşağıdaki gibi açıklanabilir:
a) Toplam koruma: Binanın bütün bölümlerinin korunması,
b) Bölme koruması: Bina içinde bir veya daha fazla sayıda yangın bölmesinin korunması,
c) Kaçış yolu koruması: Kaçış yolları yangın veya dumanla kapatılmadan önce bunların kullanılabilmesini sağlamak üzere kaçış yollarının korunması,
d) Mahallî koruma: Bina içinde bulunan ve bir yangın bölmesinin tamamını oluşturması gerekmeyen belli bir cihazın veya fonksiyonun (kaçış yolları hariç) korunması,
e) Teçhizat koruması: Belli bir cihazın veya teçhizatın korunması.
Toplam koruma
Toplam koruma sistemi, bu kılavuzun özel olarak muaf tuttuklarının dışında binanın içindeki bütün hacimleri kapsayan bir otomatik yangın algılama sistemidir.
Bölme koruması
Bölme koruması sistemi binanın sadece belirli kısımlarını (genellikle en hassas alanları) kapsayan bir otomatik yangın algılama sistemidir.
Bir bölme koruması sisteminin sınırları, yangın bölmesi sınırları olmalıdır. Bu sınırlar içindeki koruma toplam koruma sistemininki ile aynı olmalıdır. Bir kısmi koruma sistemi kullanılacaksa, binanın korunacak kısımları dokümantasyonda belirtilmelidir.
Kaçış yolu koruması
Sadece kaçış yollarını koruyan bir sistemin insanlara, kaçış yolları duman ve ısı ile kapanmadan önce kaçmaları için zamanında yangın alarmı vermesi amaçlanır. Bu tip sistemlerin yangının kaynağı olan odada bulunabilecek insanları koruması beklenmemelidir. Bu sistem sadece yangınla doğrudan ilgili olmayanlara bilgi vermek amacını taşır.
Genel olarak, kaçış yollarına monte edilen duman dedektörlerinin insanlara bu yollardan kaçmaları için zamanında yangın alarmı vermesi beklenir. Ancak, kaçış yollarına bitişik odalardaki bazı yangın durumlarında dumanın yangından dar açıklıklar vasıtasıyla (kapı çatlakları gibi) kaçarken soğuduğu ve tavana monte edilmiş olan dedektörler çalışmadan önce baş hizasında ve altında duman birikmesine sebep olduğu görülmüştür. Böyle bir soğuma ihtimali varsa kaçış yollarının korunması için bitişik odalara yangın algılayıcıların monte edilmesi gerekli olabilir.
Mahallî koruma
Mahallî koruma belirli fonksiyonları, özel cihazları ve yüksek riskli alanları korumak için kullanılabilir.
Mahallî koruma alanının tecrit edilmesi gerekmez, toplam koruma veya bölme koruması içinde yer alabilir, fakat genel korumadan daha yüksek bir koruma seviyesine sahip olabilir. Mahallî koruma kendi başına korunan alan içinde başlayan yangınlara karşı iyi koruma sağlayabilir, fakat bu alanın dışında başlayan yangınlar için koruma etkisi çok azdır veya hiç yoktur.

Teçhizat koruması
Teçhizat koruması belirli teçhizatın içinde başlayan yangınlara karşı koruma sağlar. Teçhizat koruması sağlayan dedektörler çoğunlukla teçhizat mahfazasının içine yerleştirilir ve böylece genel koruma amaçlı dedektörlerden daha önce yangını algılayabilir. Mahallî korumada olduğu gibi, teçhizat koruması kendi başına korunan alan içinde başlayan yangınlara karşı iyi koruma sağlayabilir, fakat bu alanın dışında başlayan yangınlar için koruma etkisi çok azdır veya hiç yoktur.
Korunması gerekmeyen alanlar
Özel şartlar yoksa, bazı alanlar yangından korunma gerektirmeyecek kadar düşük yangın riskine sahip alanlar olarak değerlendirilebilir.
İtfaiyenin müdahalesi
İletişim
İtfaiye ile iletişim metotları otomatik veya elle (telefonla) olabilir. Otomatik iletişim metotları doğrudan veya insanlı bir istasyon vasıtasıyla itfaiyeye bağlantı sağlayabilir. İzin verilen iletişim metotları millî mevzuat ile sınırlandırılabilir.
Müdahale süresi
Yangının algılanması ile eğitimli itfaiyecilerin olay yerine gelmesi arasındaki muhtemel gecikme süresi değerlendirilmelidir. Bu sürenin fazla uzun olması ihtimali varsa, otomatik yangın söndürme gibi alternatif metotların kullanılması düşünülmelidir.
Yangın alarmına tepki stratejisi
Yangın algılama ve yangın alarm sisteminin tasarımı, yangının algılanmasından sonra uygulanması gereken faaliyetlere bağlı olabilir. Bunun için, bu faaliyetlerin önceden planlanması ve erken safhada tartışılması gereklidir.
Yangın alarmına reaksiyon stratejisinin planlanmasında en azından aşağıdaki hususlar dikkate alınmalı dokümantasyona dâhil edilmelidir:
a) Yangın durumunda nasıl bir tahliye düzeni beklenmektedir; bu düzen yangının konumuna bağlı mıdır?
b) Binanın beklenen doluluk oranı nedir ve bu oran saate veya güne göre nasıl değişmektedir?
c) İtfaiyenin beklenen müdahale süresi ne kadardır?
d) Organize yangınla mücadele veya tahliye dâhil olmak üzere, personelin görevleri ve sorumlulukları nedir?
e) Binada bulunanlara yangın durumu nasıl haber verilmektedir?
f) Yangının yerinin belirtilmesi şartları nelerdir?
g) Yukarıdaki e) ve f) bentlerine göre, bina algılama ve alarm bölgelerine nasıl ayrılmalıdır?
h) Büyük ve birbirine bağlı binalarda (alış-veriş merkezleri gibi) hiyerarşik sisteme ihtiyaç var mıdır, çoklu kontrol istasyonları kurulmalı mıdır? Kurulacaksa kontrolün istasyonlar arasında aktarılması için hangi düzenlemelere gerek olacaktır?
i) İtfaiye nasıl çağırılmalı ve hangi bilgiler verilmelidir?
j) İtfaiye için özel tesislere ihtiyaç var mıdır?
k) Yanlış alarmların etkilerini azaltmak için özel tedbirlere ihtiyaç var mıdır?
l) Gece ile gündüz veya iş günü ile hafta sonu arasında yangına reaksiyon stratejisi bakımından fark olmalı mıdır?
m) Yardımcı cihazların işletilmesi ve bölgelere ayrılması gibi diğer aktif yangından korunma tedbirleri ile etkileşim olmalı mıdır?
n) Binanın acil durum güç kaynakları için özel tedbirleri olmalı mıdır?
o) Yanlış alarm veya arıza durumunda hangi işlemler yapılmalıdır?
p) Devre dışı bırakma, ayırma veya tecrit için özel şartlar olmalı mıdır ve normal çalışmaya geçme sorumluluğu kime ait olmalıdır?
q) Yangının algılanmasından sonra sistemin (veya bir bölümünün) belirli bir süre çalışır durumda kalması gerekli midir? (Örneğin algılamadan sonra alarm cihazlarının on dakika daha sesli alarm vermesi gerekli midir?)
Dokümantasyon
Bina için yangın alarmına reaksiyon stratejisini ve tesis edilmiş sistem için genel şartları kapsayan dokümanlar hazırlanmalıdır. Bu dokümanlarda verilen ayrıntı miktarı tasarımların ortak bir temele göre yapılmasına imkân vermelidir.
Uygulanabilen yerlerde dokümanlar aşağıdakileri içermelidir:

a) Üçüncü taraf onayı ve belgesi için gerekli şartlar,
b) Binanın tehlikeli alan oluşturabilecek alanları hakkında bilgi
Not - Bazı ülkelerde sistem için temin edilecek teçhizatı etkileyen millî şartlar olabilir. Bu şartlar, belirli seçenekler veya belirli bir itfaiye paneli gibi hususlar hakkında olabilir. Bu gibi şartlar bu maddeye göre hazırlanacak dokümantasyona dâhil edilmelidir.
Sorumluluk
Dokümantasyonun değerlendirilmesi ile tam ve doğru olması konusundaki sorumluluk sistemin alıcısına aittir.

Nitelikler
Dokümantasyonun değerlendirmesini ve hazırlanmasını sağlayan kişiler gerekli işleri yapmak için ihtiyaç duyulan teorik ve pratik bilgiye sahip olmalıdır. Nitelikler ve tecrübe için, millî şartlar olabilir.
Planlama ve tasarım
Sisteme bağlı cihazlar
Bileşenler
Sistemde kullanılan cihazlar Tip I veya Tip II bileşen şartlarına uygun olmalı veya Avrupa Teknik Onayı planına göre onaylanmalıdır.
Not 1 - Burada atıf yapılan ‘Avrupa Teknik Onayı’ Yapı Mamulleri Direktifinin Bölüm III’ünde açıklanan plandır.
Not 2 - Millî dokümanlar, bir yangın algılama ve alarm sistemine bağlanabilecek cihaz tipini ve sayısını sınırlandırabilir.
Sistem tasarımı
Uyumluluk
Sisteme bağlanan bütün cihazların göre değerlendirilmesine veya deneyden geçirilmesine dikkat edilmelidir. Cihazlarla birlikte verilen dokümantasyonda, sistem tasarımı ve yerleşimi ile ilgili kısıtlamalara uyulmalıdır.
Not – Temin edilen dokümantasyon, yapılan değerlendirme ve deneylerde görülen kısıtlamaları yansıtmalıdır.
Arıza etkileri
Arıza etkilerinin sınırlandırılması
Sistemin tasarımı, kablolardaki ve ara bağlantılardaki arızaların etkilerinin sınırlı olmasını sağlayacak şekilde olmalıdır

Arıza göstergeleri
Arızaların gösterilmesiyle ilgili millî tavsiyeler olabilir.
Tehlikeli atmosferler
Yangın alarm teçhizatını yanıcı gaz, toz veya buhardan dolayı patlama tehlikesi olan alanlara yerleştirmek gerektiğinde bu duruma uygun cihazlar kullanılmalıdır. Tehlikeli atmosferlere sahip alanlarda özel kablolama kuralları uygulanır.
Yanlış alarmlar
Yanlış alarmları önlemek için mümkün olan bütün tedbirler alınmalıdır. Yanlış alarmların sebepleri ve önlenmesi ile ilgili kılavuzluk bilgileri verilmiştir.

Diğer yangından korunma sistemleri
Diğer yangından korunma sistemlerine bağlantı için tavsiyeler verilmiştir.
Özel riskler
Özel risklere karşı koruma sağlayan sistemler için tavsiyeler, verilmiştir.
Bölgeler
Genel
Binanın algılama ve alarm bölgelerine ayrılması, yangın alarmına reaksiyon stratejisine uygun olmalıdır.

Algılama bölgeleri
Bina, algılama bölgelerine ayrılmalı, böylece gösterge cihazlarının verdiği göstergelerden alarmın başlangıç noktası hızla tespit edilebilmelidir. Alarm butonlarının sinyallerini tanımak için tedbir alınmalı, böylece yanıltıcı göstergeler önlenmelidir. Bölgelere ayırma işleminde binanın iç yerleşimi ve özel tehlikelerin varlığı dikkate alınmalıdır. Yangın algılama sisteminin diğer yangından korunma sistemlerini harekete geçirmek için kullanıldığı durumlarda bölgelere ayırma işlemine özel olarak dikkat edilmelidir.
Alarm bölgeleri
Binanın alarm bölgelerine ayrılması, verilecek alarm tipini ayırt etme ihtiyacına bağlıdır. Her zaman bütün binada alarm sinyali verilecekse, bölgelere ayırmaya gerek yoktur. Alarm bölgelerine ayırma, yangın alarmına reaksiyon stratejisine uygun olmalıdır.
Dedektörlerin ve alarm butonlarının seçilmesi
Dedektörler - Genel
Dedektör tipinin seçimini etkileyen faktörler aşağıda verilmiştir::
a) Mevzuat şartları,
b) Alanda bulunan malzemeler ve bunların yanma şekli,
c) Alanın konfigürasyonu (özellikle tavan yüksekliği),
d) Havalandırma ve ısıtmanın etkileri,
e) İncelenen odaların içindeki ortam şartları,
f) Yanlış alarm ihtimali.
Seçilecek dedektörler genellikle içine yerleştirilecekleri alanın içindeki ortam şartlarında en erken uyarıyı verebilecek olanlar olmalıdır. Bütün uygulamalar için en uygun durumda olan bir dedektör yoktur ve nihai seçim münferit şartlara bağlıdır. Bazen farklı tipteki dedektörlerin karışımı faydalı olabilir.
Yangın dedektörleri yangının bir veya daha fazla özelliğini duman, ısı, radyasyon (alev) ve diğer yanma ürünlerini algılamak üzere tasarımlanır. Her tip dedektör farklı yangın tiplerine karşı değişik bir hızda reaksiyon gösterir. Genel olarak ısı dedektörü en yavaş reaksiyonu verir, ancak çok hızlı ısı oluşturan ve çok az duman çıkaran bir yangın, bir duman dedektöründen önce bir ısı dedektörünü çalıştırabilir. Yavaşça ve içten içe gelişen yangınlarda (bir mukavvanın yanmaya başlaması gibi) genel olarak en önce duman dedektörü çalışır. Bir sıvı yangınında en erken algılama, genel olarak bir alev dedektöründen gelir.
Nokta tipi ısı ve duman dedektörlerinin algıladığı yangın maddeleri yangından dedektöre konveksiyonla iletilir. Bu dedektörler maddeleri alevin etrafından dışarıya doğru yönlendirmek için bir tavanın (veya benzer bir yüzeyin) varlığına ihtiyaç duyar. Bunun için bu dedektörler çoğu binalarda kullanıma uygundur, fakat bina dışı kullanım için genellikle uygun değildir.
Alev dedektörlerinin algıladığı yayılma düz hatlar hâlinde ilerler ve maddelerin dışarıya doğru yönlendirilmesi için tavana ihtiyaç duymaz. Bu sebepten dolayı ısı ve duman dedektörlerinin kullanılmasının uygun olmadığı bina dışında ve çok yüksek tavanlı kapalı mekanlarda alev dedektörlerinin kullanılması uygundur.
CO, CO2, NH3 gibi bazı gazlar her yangında ortaya çıkar. Gaz dedektörleri bu gazları algılayabilir ve bunların varlığını yangın olarak yorumlar. Bunlar yeni tip dedektörler olduğu için kullanımları hakkında çok fazla tecrübe birikimi yoktur.
İki veya daha fazla sayıda dedektör tipinin (duman/ısı veya duman/ısı/alev) birleştirilmesi ve her bir tipin sinyalinin matematiksel yöntemlerle hesaplanması suretiyle çok algılamalı dedektörler elde edilir. Böylece, en azından teorik olarak gerçek alarmlarla istenmeyen alarmlar daha iyi ayırt edilebilir.

Duman dedektörleri

İyonizasyon odası ve optik duman dedektörlerinin her ikisi genel kullanım için yeterli tepki aralığına sahiptir. Ancak, her tipin uygun olduğu ve olmadığı belirli riskleri taşır.
İyonizasyon odası duman dedektörlerinin hızla alevlenen yangınlarda görülen, içinde küçük parçacıklar bulunan dumana karşı özel hassasiyeti vardır, fakat içten içe yanan malzemelerden çıkan optik olarak yoğun, fakat içinde daha büyük parçacıklar olan dumana karşı hassasiyeti azdır. Saçılan ışık prensibine göre çalışan duman dedektörleri optik olarak yoğun dumanda bulunan daha büyük, optik olarak aktif parçacıklara karşı hassastır, fakat temiz yanan yangınlardaki küçük parçacıklara karşı hassasiyeti azdır. Bazı malzemeler aşırı ısıtıldığı veya içten içe yandığı zaman optik duman dedektörlerinin özellikle hassas olduğu, esas olarak büyük parçacıklar içeren duman çıkarır.
Hava çekmeli duman dedektörleri korunan alanın atmosferinden numune alarak bunu korunan alanın uzağında olabilen bir algılayıcıya götüren bir boru sistemi kullanır. Bir numune alma tüpü birkaç tane numune alma deliğine sahiptir ve algılayıcıdaki duman yoğunluğu numune alma borusunun bütün deliklerindeki duman yoğunluğunun ortalamasıdır. Hava çekmeli duman dedektörleri genellikle elektronik cihazların korunmasında kullanılır.
Huzme dedektörleri genellikle bir ışık huzmesinin engellenmesini hisseder ve bunun için huzme boyunca olan duman yoğunluğunun ortalama değerine karşı hassastır. Bunlar, özellikle dumanın algılamadan önce geniş bir alana yayıldığı yerlerde kullanım için uygundur ve yüksek tavanların altında kullanılmasına izin verilen tek duman dedektörü tipi olabilir
Genellikle duman dedektörleri ısı dedektörlerinden çok daha hızlı tepki verir, fakat doğru tesis edilmedikleri takdirde yanlış alarm verme ihtimalleri daha yüksektir.
Duman dedektörleri temiz yanan sıvılardan (alkol gibi) çıkan maddeleri tespit edemez. Yangının bu gibi malzemelerle sınırlı olması ve diğer malzemeleri içermemesi bekleniyorsa bu alanda ısı veya alev dedektörleri kullanılmalıdır.
Duman dedektörlerini çalıştırabilecek duman, toz vb. çıkaran üretim prosesleri veya diğer prosesler varsa, farklı bir dedektör tipi (ısı veya alev gibi) kullanılmalıdır.

Isı dedektörleri

Isı dedektörleri genellikle mevcut dedektörlerin en az hassas olanları olarak bilinir. Basit bir kılavuzluk bilgisi olarak, ısı dedektörlerinin yangın alevleri yangının tabanı ile tavan arasındaki mesafenin üçte birine ulaştığında çalıştığı söylenebilir.
Yükselme hızı elemanı olan ısı dedektörleri, ortam sıcaklıklarının düşük olduğu veya yavaş değiştiği yerler için uygundur. Ortam sıcaklıklarının kısa süreler içinde hızlı değiştiği yerler için sabit sıcaklık dedektörleri daha uygundur.
Genel olarak, ısı dedektörleri diğer tiplere göre kötü çevre şartlarına karşı daha fazla dayanıklıdır.

Alev dedektörleri

Alev dedektörleri yangınlardan gelen radyasyonu algılar. Mor ötesi ışıma, kızıl ötesi ışıma veya ikisinin kombinasyonu kullanılabilir. Çoğu alevlenen malzemeden yayılan radyasyon herhangi bir alev dedektörü tarafından algılanabilecek kadar geniş bantlıdır. Ancak, bazı malzemeler için (inorganik malzemeler gibi) dalga boyu spektrumunun belirli kısımlarına tepki veren alev dedektörlerinin seçilmesi gerekebilir.
Alev dedektörleri alevli yangına, ısı ve duman dedektörlerinden daha hızlı tepki verir. İçten içe yanan yangınları algılayamamalarından dolayı, alev dedektörleri genel maksat dedektörleri olarak düşünülmemelidir.
Radyasyon tipi iletimden dolayı, alev dedektörlerinin tavana monte edilmesi gerekmez.
Alev dedektörleri büyük depolar ve kereste sahaları gibi geniş açık alanların ve alevli yangının kısa sürede yayılabileceği yanıcı madde ihtiva eden pompalar, vanalar ve boru hatları gibi kritik alanların ve paneller ve yağlı boyalar gibi dişey konumlu ince alanların genel gözetiminde kullanım için özellikle uygundur.
Alev dedektörleri sadece korunan alanla doğrudan açık görüş hattı olan yerlerde kullanılmalıdır.
Çeşitli maddelerden geçiş özellikleri bakımından mor ötesi radyasyon ile kızıl ötesi radyasyon birbirinden farklıdır. Yangın algılama için kullanılan mor ötesi radyasyonu dalga boyu aralıkları petrol, yağ, çoğu yaygın cam çeşitleri ve birçok duman çeşidi tarafından absorbe edilebilir. Kızıl ötesi ışıma iseçok daha az etkilenir.
Petrol, yağ ve toz birikimine karşı tedbir alınmalıdır.
Alevler belirmeden önce çok miktarda duman oluşması hâlinde yangında oluşan mor ötesi ışıma, dedektöre ulaşamayabilir. Mor ötesi dedektörler malzemelerin içten içe yanması beklenen yerlerde kullanılmalı ve diğer tip dedektörlerle yedeklenmelidir.
İmalat proseslerinin ve diğer proseslerin radyasyon oluşturduğu yerlerde, alev dedektörlerinin kullanılmasında dikkatli olunmalıdır.
Alev dedektörlerinin güneş ışığına maruz kalabileceği yerlerdei güneş ışımasını algılamayan tipte dedektörler kullanılmalıdır.

Alarm butonları

Bütün tesisteki alarm butonları normal olarak aynı çalışma metoduna sahip olmalı ve tercihen aynı tipte olmalıdır. Çalışma tipi hakkında millî kurallar olabilir. Yangın sinyali amaçlı alarm butonlarının başka maksatlarla kullanılanlardan açıkça ayırt edilmesine dikkat edilmelidir.
Dedektörlerin ve alarm butonlarının yer seçimi ve aralıkları
Genel
Otomatik yangın dedektörleri, korunan alan içindeki herhangi bir yangından çıkanların seyreltilmeden, zayıflatılmadan ve gecikmeden dedektörlere ulaşabileceği yerlere monte edilmelidir. Dedektörlerin yangının başlayıp yayılabileceği saklı yerlere de monte edilmesine dikkat edilmelidir. Bu gibi yerler döşemelerin altında veya asma tavanların üstünde olabilir.
Alarm butonları yangını tespit eden herhangi bir kişi tarafından kolaylıkla ve hızla kullanılabilecek yerlere takılmalıdır.
İmalatçı verilerinde verilen özel talimatlara dikkat edilmelidir.
Bakım amacıyla erişim dikkate alınmalıdır.
Yer seçimi ve aralıklar ile ilgili kısıtlamalar verilmiştir.
Millî dokümanlarda veya kılavuzluk bilgisi verilmemişse dedektörler imalatçının tavsiyelerine göre kullanılmalıdır.

Isı ve duman dedektörleri

Her dedektörün kapsama alanı sınırlı olmalıdır. Sınırlamada dikkate alınacak faktörlerden bazıları aşağıdakiler olabilir:
a) Korunan alan,
b) Gözetlenen alandaki herhangi bir nokta ile en yakın dedektör arasındaki uzaklık,
c) Duvarların yakınlığı,
d) Tavanın yüksekliği ve konfigürasyonu,
e) Havalandırma ile oluşan hava hareketi,
f)Yangın çıktılarının konvektif hareketine engel olan nesneler.
Optik duman dedektörlerinin huzmelerinin engellenmemesine özel olarak dikkat gösterilmelidir.
Alev dedektörleri
Her dedektörün kapsama alanı sınırlı olmalıdır. Sınırlamada dikkate alınacak faktörlerden bazıları aşağıdakiler olabilir:
a) Gözetlenen alandaki herhangi bir nokta ile en yakın dedektör arasındaki görüş hattı,
b) Radyasyon engelleri,
c) Girişim yapan radyasyon kaynakları.
Alev ve radyasyon dedektörleri korunan alanın iyi gözetlenmesine imkân verecek şekilde yerleştirilmelidir.

Alarm butonları

Alarm butonları kaçış yolları üzerine, kaçış merdivenlerinin açılan bütün kapılarına (iç ve dış) ve açık havaya açılan bütün çıkışlara konulmalıdır. Özel tehlike arzeden yerlerin yakınına da konulabilir. Alarm butonlarının yer seçiminde özürlü insanların hareket etmesi beklenen yerlere özel dikkat sarf edilmesi gerekebilir.
Alarm butonları açıkça görülebilmeli, tanınabilmeli ve kolayca erişilebilir olmalıdır.

Kimlik tanıma
Kontrol ve gösterge teçhizatı alarmın verildiği dedektörü veya alarm butonunu münferit olarak tanıyabilme özelliğine sahip olabilir. Bu durumda, kontrol ve gösterge teçhizatı göstergesinin ilgili dedektör ile ilişkilendirilmesini sağlayacak bir metot temin edilmelidir.
Alarm sistemleri ve cihazları
Genel
Binada bulunan insanlara alarmın bildirilme usulü, yangın alarmına reaksiyon stratejisi ile uyumlu olmalıdır.
Bazı durumlarda yangın işlemi önce binada gerekli tedbirlerin sorumluluğunu alacak eğitimli personele alarm verilmesini gerektirebilir. Bu gibi durumlarda genel yangın alarmının derhal verilmesi gerekmez, fakat genel alarmı vermek için bir kolaylık sağlanmalıdır. Eğitimsiz personelin (halk) alması beklenen alarmlar en azından ses cihazlarıyla verilmelidir. Bunlar, alarm cihazları veya insan sesi alarm sistemleri (anons sistemleri gibi) olabilir.
Bu sistem aynı anda birden fazla mikrofon, konuşma modülü veya mesaj üretecinin yayınlanmasını engelleyecek şekilde tasarımlanmalıdır.
Ses sinyallerinin etkisiz olacağı yerlerde (fon gürültüsünün yüksek olduğu yerler), binada bulunanların sağır olduğu veya kulak koruyucusu kullanmalarının beklendiği yerlerde ses sinyallerine ilave olarak görünür ve/veya dokunulur sinyaller kullanılmalıdır.

Ses sinyalleri
Ses seviyesi, yangın alarm sinyalinin ortam gürültüsünün üzerinde derhal duyulmasını sağlamalıdır.
Yangın alarmı amacıyla kullanılan ses binanın her yerinde aynı olmalıdır. Alarm cihazlarının yerleşimi ile ilgili kısıtlamalar, elde edilmesi gereken ses seviyeleri ve ses mesajlarının şekilleri verilmiştir.

Görünür yangın alarm cihazları
Görünür yangın alarm cihazları sadece sesli alarm cihazlarına ek olarak kullanılmalı, tek başına kullanılmamalıdır. Görünür yangın alarmları açıkça görülebilir olmalı ve tesiste kullanılan diğer sinyallerden ayırt edilebilmelidir.

Kontrol ve gösterge

Kontrol ve gösterge teçhizatının yeri
Kontrol ve gösterge teçhizatının yeri aşağıdaki hususlar sağlanacak şekilde seçilmelidir:
a) Göstergeler ve kontroller itfaiye personelinin ve binada bulunan sorumlu kişilerin kolayca erişebileceği yerlerde olmalıdır.
b) Aydınlatma etiketlerin ve görünür işaretlerin kolaylıkla görülmesine ve okunmasına imkân vermelidir.
c) Fon gürültüsü seviyesi sesli uyarılıarın duyulmasını engellememelidir.
d) Ortam temiz ve kuru olmalıdır.
e) Teçhizata mekanik risk düşük olmalıdır.
f) Yangın riski düşük olmalı, seçilen yer sistemdeki en az bir dedektörün kapsama alanında olmalıdır.
Kontrol ve gösterge teçhizatı birden fazla kabin içinde ise;
g) her kabinin yeri yukarıdaki a) ila f) şıklarındaki şartları karşılamalı,
h) kabinler arasındaki ara bağlantılar yangına ve mekanik hasara karşı uygun şekilde korunmalı,
i) arıza izleme tertibatı kabinler arasındaki ara bağlantıları kapsamalıdır.
Kontrol ve gösterge teçhizatı tercihen sürekli insan bulunan bir alanda olmalıdır.
Uygulamaya yönelik sebeplerden dolayı kontrol ve gösterge teçhizatının yukarıda d), e) ve f) şıklarındaki tavsiyelere uygun olarak yerleştirilmesi mümkün olmazsa, teçhizatı korumak için özel tedbirler alınmalıdır.

Tekrarlama göstergeleri
Kontrol ve gösterge teçhizatının itfaiye girişinin uzağında olduğu, birden fazla itfaiye girişinin bulunduğu veya kontrol ve gösterge teçhizatının sürekli insan bulunan yerlerde olmadığı durumlarda tekrarlama gösterge panelleri gerekli olabilir. Tekrarlama gösterge panelleri şıklarındaki şartlara uygun yerlere konulmalıdır. Binanın itfaiye girişine yanıp sönen işaret ışığı gibi görünür göstergeler konulabilir.

Tekrarlama kontrolleri
Birden fazla kontrol paneli sağlanarak birden fazla yerden kontrol imkânının temin edildiği yerlerde, birbiriyle çelişen işlemlerin yapılmasını önleyecek tedbirler alınmalıdır.

Alarm yeri tespit yardımcıları
Kontrol ve gösterge teçhizatının göstergelerini hızla, kolaylıkla ve karışıklığa meydan vermeden alarm veren dedektörün veya alarm butonunun coğrafi konumu ile ilişkilendirmek mümkün olmalıdır. Algılama bölgesine ilave olarak en azından aşağıdakilerden biri sağlanmalıdır:
a) Algılama bölgesi kartları,
b) Algılama bölgesi haritaları,
c) Mimik şemaları,
d) Uzak gösterge lambaları,
e) Adreslenebilir noktaları olan kontrol ve gösterge teçhizatı (KGT) .

İtfaiye panosu
Bazı ülkelerde itfaiyenin kullanımı için standardize edilmiş bir pano gerekir. İtfaiye panosu için gerekli şartlar, millî dokümanlarda verilmiştir.

Güç kaynakları
Güç kaynağı teçhizatı
Güç kaynağı teçhizatının çıkışı, sistemin azami talebini karşılamaya yetmelidir.
Ana güç kaynağı
Genel olarak, sistemin ana güç kaynağı şehir elektrik şebekesi olmalıdır. Güvenilirliği en az şehir şebekesininki kadar olan özel jeneratörler kullanılabilir. Şehir şebekesi olmayan yerlerde de özel jeneratörler kullanılabilir.
Yangın algılama sisteminin ana güç kaynağı, binaya giriş noktasına mümkün olan en yakın yerde izole edici özel bir koruyucu cihaz ile donatılmalıdır.
Ana güç kaynağından yetkisiz ayırma işlemlerini önlemek için tedbir (etiketleme, erişimin kısıtlanması gibi) alınmalıdır.
Birden fazla güç kaynağının kullanıldığı durumlarda, bütün cihazların güç kaynakları bu tavsiyelere uygun olmalıdır.

Yedek güç kaynağı
Ana güç kaynağının devre dışı olması hâlinde, yedek bir bataryadan güç sağlanmalıdır. Bu bataryanın kapasitesi ana güç kaynağından beklenen bütün kesintiler süresince sistemi beslemeye veya diğer düzeltici işlemlerin yapılmasına yetmelidir. Bazı durumlarda yedek jeneratörlerden veya kesintisiz güç kaynaklarından da güç alınabilir. Bu durumlarda yedek bataryanın kapasitesi azaltılabilir, ancak her zaman bu işe tahsisli bir batarya mevcut olmalıdır.
Yedek jeneratörlerin kullanıldığı durumlarda, yakıt bitmeden önce yakıt ikmali yapılması sağlanmalıdır.
a) Gerekli yedekleme süresi,
b) Gerekli yedekleme yükünü ve alarm yükünü beslemek için yedek bataryanın kapasitesi,
c) İzin verilen yedek güç kaynağı tipleri.
Yangın alarmı alma istasyonuna giden sinyaller
Bir yangın algılama ve alarm sisteminden azami verimi alabilmek için alarm sinyalleri en az gecikme ile itfaiyeye iletilmelidir. Bunun en iyi yolu tercihen doğrudan itfaiyeye bağlı otomatik bir bağlantının kullanılması veya insan kontrolündeki bir uzak merkez vasıtasıyla iletilmesidir. İnsan kontrolündeki bir uzak merkezin kullanılması durumunda, bu yerin millî standardlara uygun olması gerekir.
Tesiste sürekli personel bulunuyorsa itfaiyenin önceden belirtmiş olduğu bir numaraya veya millî acil durum numarasına telefon edilebilir. İtfaiyeye telefon ederken gecikme yaşanmaması için, binada yeterli sayıda telefon olmasına dikkat edilmelidir.
Otomatik sinyalleşme kullanılsa bile yangın esnasında tesiste personel varsa alarm telefonla teyit edilmelidir.
Otomatik bağlantılar tercihen izlenmeli, böylece bağlantı hattı üzerinde olabilecek arızalar ya uzak istasyonda veya kontrol ve gösterge teçhizatında gösterilmelidir. İnsan kontrolündeki uzak merkezin kabul etmesi hâlinde en azından genel yangın ve arıza sinyalleri iletilmeli ve iletim arızaları üzerinde düşünülmelidir.

Diğer cihazlar ve sistemler
Ana amaç olan algılama ve alarma ilave olarak sistemden gelen sinyaller aşağıdaki gibi yardımcı cihazları doğrudan veya dolaylı olarak tetiklemek için kullanılabilir: a) Yangın söndürme teçhizatı,
b) Duman veya yangın kapıları,
c) Duman havalandırma teçhizatı,
d) Duman veya yangın damperleri,
e) Havalandırmanın kapatılması,
f) Asansör kontrolü,
g) Emniyet kapıları.
Bir yardımcı cihazın çalışması veya arızalanması yangın algılama sisteminin çalışmasını tehlikeye atmamalı veya diğer yardımcı cihazlara sinyal vermesini engellememelidir.
Yardımcı cihazların bağlanmasıyla ilgili millî şartlar olabilir.

Kablolar ve ara bağlantılar
Kablo tipleri
Kablolar teçhizat imalatçısının veya tedarikçisinin belirttiği şartlara uygun olmalıdır.
Akım taşıma kapasitesine ve veri sinyallerinin zayıflamasına özel dikkat sarf edilmelidir. Kablo tipleri ve bunların montajı ile ilgili millî dokümanlardaki tavsiyelere uyulmalıdır.
Yangına karşı koruma
Mümkün olan yerlerde kablolar yangın riski düşük olan alanlardan geçirilmelidir. Kabloların başka yerlerden geçirilmesi gerekiyorsa ve bu kablolarda meydana gelebilecek arızalar aşağıdakileri engelleyebiliyorsa ya yangına karşı dayanıklı kablolar kullanılmalı veya kablolar yangına karşı korunmalıdır:
a) Bir algılama sinyalinin kontrol ve gösterge teçhizatı tarafından alınması,
b) Alarm cihazlarının çalışması,
c) Yangın algılama sisteminden gelen sinyallerin yangından korunma teçhizatının kontrolü tarafından alınması,
d) Yangın algılama sisteminden gelen sinyallerin yangın alarmı yönlendirme teçhizatı tarafından alınması.

Mekanik hasara karşı koruma
Kablolar yeterli şekilde korunmalıdır.
Kablolar uygun korumaya sahip yerlere (kablo tepsileri, demetleme, kablo kanalları gibi) monte edilmelidir. Alternatif olarak kablo bulunduğu yere uygun dayanıklılığa sahip olmalı veya ilave mekanik takviye yapılmalıdır.
Çevrim durumunda bağlı devrelerin kullanılması hâlinde tek bir olayın her iki tarafa da hasar vermesinin (örneğin bir taşıtın çarpma ile her iki kabloya hasar vermesi gibi) etkileri dikkate alınmalıdır.
Bu gibi hasarlara karşı zayıflık varsa ya mekanik takviye yapılmalı veya aynı anda hasar görmeyecek şekilde çevrimin kenarları birbirinden uzaklaştırılmalıdır.

Elektromanyetik girişime karşı koruma
Hasarı ve yanlış alarmları önlemek için teçhizat (kablolar dâhil) yüksek seviyede (cihazın deneyden geçirildiği seviyelerden yüksek) elektromanyetik girişim olabilecek yerlere yerleştirilmemelidir. Bunun sağlanamaması hâlinde, yeterli elektromanyetik koruma sağlanmalıdır.

Dokümantasyon
Tasarımcı, montajcının montajı tatminkâr şekilde yapmasına imkân verecek dokümantasyonu temin etmelidir. Asgari olarak, buna amaçlanan tipte yerleşim şemaları, bütün cihazların yerleri ve bunların ara bağlantılarını gösteren şemalar dâhil olmalıdır. Tasarımcı bir tasarım belgesini hazırlamalı ve imzalamalıdır. Model belge Ek C’de verilmiştir. Başlangıç dokümantasyonundan sonra tadilat yapılmış ise bu tadilatlar ve varsa yeni dokümantasyon benzer şekilde belgelendirilmelidir.

Sorumluluk
Dokümantasyonun planlanması ve tasarımı ile tam ve doğru olması konusundaki sorumluluk olduğu gibi açıkça tarif edilmelidir.

Nitelikler
Dokümantasyonun tasarımını ve hazırlanmasını yapan kişiler gerekli işleri yapmak için ihtiyaç duyulan teorik ve pratik bilgiye sahip olmalıdır.

Montaj

Genel
Sistem, hazırlanan dokümantasyona göre monte edilmelidir. Herhangi bir sebepten dolayı hazırlanmış olan tasarım, montaj safhasında uygun görülmezse, gerekli görülen değişiklikler üzerinde ve tasarım belgesi dâhil olmak üzere dokümantasyon üzerinde yapılması gereken değişiklikler için tasarımcı ile anlaşma sağlanmalıdır


Teçhizatın yer seçimi ve yerleştirilmesi

Yer seçimi
Teçhizatın konumu, dokümantasyona göre kontrol edilmelidir. Farklılıklar danışma yoluyla giderilmelidir.

Tehlikeli alanlar
Bina kullanıldığında mevcut olabilecek özel tehlikeler teçhizatın yer seçiminde dikkate alınmalıdır. Potansiyel olarak patlayıcı atmosfer bulunabilecek yerler için millî dokümanlara uyulmalıdır.

Kablo montajı

Genel
Genel olarak kablolar millî kurallara göre monte edilmelidir.
Kablo kanalları ve demetleme
Kondüviler ve kablo kanalları kullanılıyorsa bunların boyutları ilgili kabloların sokulmasını ve çıkarılmasını kolaylaştıracak şekilde olmalıdır. Çıkarılabilen veya menteşeli kapaklarla erişim sağlanmalıdır.

Kablo güzergâhı
Bir yangın algılama ve yangın alarm sistemi için güç veya sinyal taşıyan kabloların güzergâhı sistem üzerinde olumsuz etkileri önleyecek şekilde düzenlenmelidir. Aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekir:
a) Doğru çalışmayı önleyebilecek elektromanyetik girişim,
b) Yangından hasar görme ihtimali,
c) Mekanik hasar ihtimali, sistem kabloları ile diğer kablolar arasında kısa devreye yol açabilecek hasarlar dâhil,
d) Sistemler üzerinde bakım çalışmasından kaynaklanan hasar.
Gerektiğinde yangın algılama ve alarm sistemi kabloları diğer kablolardan yalıtkan veya topraklı iletken bölmelerle ayrılabilir veya yeterli bir uzaklığa yerleştirilebilir.
Sistemin bütün kabloları ve metal parçaları yıldırımdan korunma sisteminin parçası olan metal malzemelerden iyice ayrılmalıdır. Yıldırımdan korunma tedbirleri millî dokümanlara uygun olmalıdır.

Yangının yayılmasına karşı tedbirler
Kabloların bir yangın bölmesinin duvarını, döşemesini veya tavanını delip geçtiği durumlarda, geçiş yapılan bileşenin yangına dayanıklılığı azalmayacak şekilde geçiş yeri yangından tecrit edilmelidir.

Kablo ekleri ve sonlandırmaları
Teçhizat kabinleri dışında olanlar hariç, kablo eklerinden mümkün olduğu kadar kaçınılmalıdır. Kablo ekinden kaçınmanın mümkün olmadığı yerlerde diğer tesisatlarla karışıklığı önlemek üzere yapılacak ek, uygun, erişilebilir ve tanınabilir bir bağlantı kutusunun içerisine alınmalıdır. Ekleme ve sonlandırma metotları güvenilirlikte ve yangına dayanıklılıkta eksiz kabloya göre azalmayı asgariye indirecek şekilde seçilmelidir.

Radyoaktivite
Radyoaktif madde içeren dedektörlerin taşınması, depolanması ve kullanılması mili mevzuatın şartlarına tabidir.

Dokümantasyon
Bakım ve kayıt amaçları bakımından çeşitli teçhizatın, bağlantı kutularının vb. konumlarını gösteren çizimler montajcı tarafından alıcıya verilmelidir. Bağlantı kutularının ve dağıtım mahfazalarının kablo şemaları da verilmelidir. Kayıtlar kalıcı olmalı ve kullanma kolaylığı sağlamalıdır.
Montajcı alıcıya bir montaj belgesi ve sistem kütüğü vermelidir. Model belge ve sistem kütüğü, Ek C’de verilmiştir.

Sorumluluk
Tesis edilmiş sistemin dokümantasyona uygunluğu ve sorumluluğu montaj belgesini imzalayan kişi veya kuruluşa aittir.

Nitelikler
Montaj işini yapan kişiler veya kuruluşlar uygun yeterliliğe, tecrübeye ve ehliyete sahip olmalıdır. Nitelikler ve tecrübe için millî şartlar olabilir.

Hizmete alma ve doğrulama
Genel
Hizmete alma ve doğrulama, prosesinin amacı tesis edilmiş sistemin dokümante edilen şartlara uygunluğunun belirlenmesidir.
Not – Bu prosese birden fazla kuruluş katılabilir.
Hizmete alma
Hizmete alma mühendisi işin doğru şekilde yapılmış olduğunu, kullanılmış olan metotların, malzemelerin ve bileşenlerin bu kılavuza uygun olduğunu ve çalıştırma talimatlarının tesis edilmiş sistem için doğru olduğunu kontrol etmek üzere gözle kapsamlı bir muayene yapmalıdır.
Hizmete alma mühendisi tesis edilmiş olan sistemin doğru çalıştığını denemeli, doğrulamalı ve özellikle aşağıdaki hususları kontrol etmelidir:
a) Bütün dedektörler ve alarm butonlarının çalıştığı,
b) Kontrol ve gösterge teçhizatının verdiği bilgilerin doğru olduğu ve Madde 5.6’da belirtilen şartlara uygun olduğu,
c) Varsa, yangın alarm alma istasyonu veya arıza ikaz alma istasyonuna giden bağlantıların çalıştığı, mesajların doğru ve açık olduğu,
d) Alarm cihazlarının bu kılavuzda belirtildiği gibi çalıştığı,
e) Bütün yardımcı cihazların harekete geçirilebildiği,
f) Gerekli olan bütün dokümanların ve talimatların temin edildiği.
Doğrulama
Tesisin doğrulamasına geçmeden önce tesis edilmiş olan sistemin normal ortam şartlarındaki kararlılığını gözlemek üzere tahmini bir ön çalışma süresi belirlenmelidir. Algılama ve alarm sisteminin doğrulanması ve kabulü normal olarak montajcının teknik temsilcisi ile alıcı veya vekili tarafından yapılır. Üçüncü taraf muayenesi şartı varsa Madde 9’daki tavsiyelere uyulmalıdır.
Kabul deneyi aşağıdakilerden meydana gelir:
a) Bu kılavuzun gerektirdiği dokümanların temin edildiği,
b) Gözle muayene ile yapılabilecek değerlendirmeler dâhil olmak üzere, sistemin şartnameye uygun olarak monte edildiğinin gözle muayenesi,
c) Sistemin doğru çalışmasının fonksiyonel olarak denenmesi; yardımcı cihazlarla ve iletim şebekesi ile ara yüzler dâhil, üzerinde anlaşma sağlanan sayıda algılama cihazının çalıştırılması suretiyle yapılır.

Dokümantasyon
Tesis edilmiş olan sistemin kullanılması, rutin kontrolleri ve deneyleri için yeterli talimatlar tesislerin kullanımından sorumlu kişiye verilmelidir. Rutin kontroller için tavsiyeler verilmiştir. Hizmete alma mühendisi alıcıya imzalı bir Hizmete Alma Belgesi vermelidir.

Sorumluluk
Doğrulama işlemi alıcıyı tatmin edecek şekilde tamamlandığında sistem resmî olarak devredilmelidir. Devir tarihi, sistemin sorumluluğunun alıcı tarafından üstlenildiği zamanı gösterir.
İşin tamamlanması ile alıcının bir Kabul Belgesini imzalaması tavsiye edilir.
Nitelikler
Hizmete alma mühendisleri uygun yeterliliğe, tecrübeye ve ehliyete sahip olmalıdır. Özel olarak, tesis edilmekte olan sistemin karakteristikleri ve bu kılavuzdaki tavsiyeler hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
Hizmete alma mühendisinin nitelikleri için millî şartlar olabilir.

Üçüncü taraf onayı
Genel
Tesis edilmiş sistemin onayı çoğunlukla ilk incelemeye dayalı olur. Bununla birlikte sistemin doğru kullanıldığı, bakımının yapıldığı ve gerektiğinde tadil edildiğinin kontrolü için sürekli periyodik muayeneler yapılır.

Yetkili makamlar ve diğerleri tarafından onay
Yetkili makamlar
Çeşitli millî, bölgesel ve mahallî kuruluşların farklı mevzuat şartları vardır. Genel olarak bu kılavuza uygun olan ve üçüncü taraflarca onaylanan sistemler yetkili makamların şartlarını karşılar, ancak yetkililer kendi incelemelerini yapmak isteyebilir.
Sigorta kuruluşları
Yangın sigortası yapan kuruluşların şartlarında millî veya mahallî farklılıklar olabilir ve bunlar genellikle kendi dokümanlarında belirtilir. Bu şartlar tesis edilmiş sistemin incelenmesinde sigorta kuruluşunun doğrudan yer alma ihtiyacı olup olmadığını belirtir.
Birden fazla kuruluş tarafından onay
İki onay kuruluşunun şartlarının çelişmesi gibi beklenmeyen bir durumda uyumsuzluğu gidermek üzere montajdan önce görüşmeler yapılmalıdır.
Onay işlemleri
Genel
Montajı yapılmakta olan sistemin muayeneye ve deneye tabi olduğu çeşitli safhalarının montajcıya bildirilmesi onay kuruluşunun sorumluluğundadır. Çeşitli sebeplerden dolayı montajı tamamlanmış sistem üzerinde yapılması mümkün olmayan muayene ve deneylere özel olarak dikkat edilmelidir. Montaj safhalarının tamamlanma durumunun b