Alarm Nerede? BSM ve AMC Grafik ve Uzaktan İzleme Rehberi

Bir yangın alarmı oluştuğunda yalnızca “alarm var” bilgisinin görünmesi yeterli değildir. Panel, loop, adres, bina, kat ve mahal bilgisinin hızlı görülmesi ve olayın kayıt altına alınması gerekir. Şartname bu ihtiyacı Grafik İzleme Yazılımı (BSM) ve Yangın Alarmı Uzaktan İzleme Sistemi (AMC) üzerinden ele alır.

BSM; panelleri ve saha cihazlarını sunucu–istemci mimarisiyle gerçek zamanlı izleme, alarm/arıza yönetimi, grafik konum ve log raporlamayı kapsar. AMC ise sistemin tesis dışından akıllı telefon ve bilgisayarla izlenmesini, anlık bildirimleri ve saha veri modemi üzerinden haberleşmeyi kapsar.

En kritik tasarım sınırı değişmez: Grafik izleme veya uzaktan izleme yazılımı, yangın alarm panelinin EN 54-2 kapsamındaki zorunlu işlevlerinin yerine geçmez. Yazılım, sunucu veya haberleşme hattı devre dışı kalsa bile panel bağımsız çalışmaya devam etmeli; algılama, alarm verme ve tahliye işlevleri kesintiye uğramamalıdır.

1. BSM ile AMC Arasındaki Temel Fark Nedir?

AMC konum gösterimiyle ilgili taslakta iki farklı ifade vardır. Karşılaştırma tablosunda vektörel plan yer alırken AMC bölümünde vektörel çizim olmadan çalışabildiği ve konumu bina, kat, mahal ve adres bilgisiyle noktasal bildirdiği belirtilir. Bu madde ana şartnameye göre netleştirilmelidir.

2. Arayüz, İşletim Sistemi ve Lisans Yapısı

Kullanıcı arayüzünün Türkçe olması istenir. Alarm, arıza ve olay mesajları Türkçe görüntülenir; mesaj içeriği panel protokolüne bağlı olarak İngilizce olabilir. Yazılım Windows 10 64 bit ve üzeri işletim sistemlerinde çalışacak şekilde tanımlanmıştır.

BSM, birbirinden bağımsız çalışabilen sunucu ve istemci uygulamalarından oluşur. Sunucu; yangın alarm panelleriyle haberleşir, olay kayıtlarını veritabanında saklar ve tanımlanan senaryoları işletir. İstemci ise sunucuya ağ üzerinden bağlanarak izleme ve kumanda işlevlerini gerçekleştirir.

Sunucu ve istemci aynı bilgisayara kurulabileceği gibi ayrı bilgisayarlarda da çalışabilir. Birden fazla istemci aynı anda sunucuya bağlanabilir. AMC kullanılan yapıda bilgisayara ek olarak akıllı telefon ve tablet üzerinden de izleme yapılabilir.

Sisteme bağlı tüm paneller gerçek zamanlı izlenmelidir. Ana ekranda genel sistem durumu olay bazlı log listesi olarak görülmeli; kullanıcı panel bazlı liste görünümü ile grafik görünümü arasında geçiş yapabilmelidir. Cihazlar panel ve loop bilgisine göre harita üzerinden aranabilmeli, panel ile yazılım arasındaki haberleşme kesintisi ayrı bir uyarı olarak gösterilmelidir.

3. Kat Planı ve Grafik Gösterim Nasıl Olmalı?

BSM için şartname, kat planlarının yüzde 100 vektörel AutoCAD çizimi olmasını ister. Taranmış veya raster görüntü tabanlı planlar BSM grafik gösterimi için kabul edilmez.

Yüklenici yazılım kurulumu sırasında kat planlarını sisteme aktarır, saha cihazlarını çizim üzerinde gerçek konumlarına yerleştirir ve gerekli senaryoları tanımlar. Bir alarm veya arıza oluştuğunda ilgili mahalin vektörel çizim üzerinde otomatik açılması ve olay konumunun görsel olarak vurgulanması gerekir.

Amaç, operatörün yalnız cihaz adresini değil alarmın binadaki gerçek yerini de hızlı görmesidir. Panel, loop, adres, kat ve mahal bilgilerinin birlikte sunulması olay yönetimini kolaylaştırır.

AMC bölümünde ise sistemin vektörel bina çizimi olmadan çalışabildiği ve alarm konumunu bina, kat, mahal ve adres bilgisiyle noktasal olarak bildirebildiği belirtilmektedir.

4. Alarm ve Arıza Oluştuğunda Yazılım Ne Yapmalı?

Alarm veya arıza oluştuğunda ilgili konum grafik üzerinde otomatik açılmalı ve görsel olarak vurgulanmalıdır. Yangın alarmında sesli uyarı verilmelidir. Operatörün kabul veya susturma işlemi kullanıcı adı ve zaman damgasıyla kaydedilmelidir.

Aynı anda birden fazla alarm oluşması durumunda bütün alarmlar liste halinde gösterilmelidir. Böylece eş zamanlı olaylardan birinin gözden kaçması önlenir.

Alarm, arıza, reset ve kullanıcı işlemleri tarih ve saat damgasıyla veritabanına kaydedilir. Kayıtlar tarih aralığı, panel, loop, adres, olay tipi ve kullanıcı bazında filtrelenebilir. Kullanıcı aksiyonları ile bağlantı durumu ayrı ayrı sorgulanabilir.

Sonuçlar yazdırılabilir veya dışa aktarılabilir; log ekranı CSV olarak aktarılabilir. Olay kayıtları kullanıcı tarafından silinemez veya değiştirilemez.

5. Kullanıcı Yetkileri Nasıl Ayrılmalı?

Sisteme erişim kullanıcı adı ve parola ile yapılır. En az üç farklı yetki seviyesi tanımlanabilir. Her kullanıcının izleyebileceği paneller ve verebileceği komutlar ayrı ayrı belirlenebilir.

İzleme ve kumanda yetkileri ayrı tanımlanabilir. Şartname ayrıca girişten 30 gün sonra kullanıcıdan yeniden giriş yapılmasını ister.

Kullanıcı işlemleri kullanıcı adı ve zaman bilgisiyle kaydedilir; alarm kabulü ve susturma gibi işlemler izlenebilir.

6. Yedekleme, IP Kamera ve Üçüncü Parti Entegrasyonları

Geçmiş veriler haftalık ve otomatik olarak SQL dosyası biçiminde yedeklenir. Yedekler harici ortama veya ağ üzerinde farklı bir konuma alınabilir.

BSM’de yangın alarm sistemi ile IP kamera sistemi aynı arayüzde entegre edilebilir. Yangın alarmı oluştuğunda alarm yaşanan cihaza tanımlı IP kameranın canlı görüntüsü ekranda otomatik olarak açılabilir.

Adresli giriş/çıkış modülleri üzerinden jeneratör, pompa, damper ve asansör gibi ekipmanlar izlenebilir ve şartnamede tanımlanan senaryolar kapsamında kumanda edilebilir. Modül giriş/çıkış mantığı ve neden–sonuç senaryoları da devreye alma sırasında doğrulanmalıdır.

7. Haberleşme ve Ağ Altyapısı

Sunucu–istemci haberleşmesi TCP/IP tabanlı yerel ağ üzerinden yürütülür. Ağ altyapısının en az 1000 Mbit/s, yani Gigabit Ethernet olması istenir.

Yüklenici, yazılımın ihtiyaç duyduğu TCP/UDP port listesini idarenin bilgi işlem birimine yazılı olarak bildirmelidir. Port listesi müşteri isteğine göre ayarlanabilir. Yangın alarm panelleri yazılıma panel üreticisinin haberleşme kartı üzerinden bağlanır.

Sunucu–istemci güvenlik önlemleri yüklenici tarafından belgelenir. Şartname, haberleşmenin BSM tarafında sunucu bilgisayarı tarafından sağlanan SSL, AMC tarafında ise domain SSL kullanılarak korunmasını ister.

Haberleşme kesintileri ayrıca izlenir; AMC’de iletişim kesintisi izleme merkezinde bilgi olarak raporlanır.

8. Asgari Donanım Gereksinimleri

İdare aksini belirtmedikçe önerilen değerler 4 çekirdek 2.2 GHz işlemci, 8 GB bellek, 100 GB disk ve 1920×1080 çözünürlüktür. Sunucu bilgisayarın KGK ile beslenmesi istenir.

9. Grafik İzleme Yazılımı Panelin Yerine Geçer mi?

Hayır. Şartname, grafik izleme yazılımının yangın algılama ve alarm sisteminin EN 54-2 kapsamındaki zorunlu işlevlerinin yerine geçmeyeceğini açıkça belirtir.

Yazılım, sunucu veya haberleşme hattı devre dışı kaldığında yangın alarm paneli bağımsız çalışmaya devam eder. Algılama, alarm verme ve tahliye işlevleri kesintiye uğramaz. Yangın alarm panelinin zorunlu işlevleri yalnızca panel üzerinden devre dışı bırakılabilir.

Bağlanacak yangın alarm panelleri ve saha cihazlarının EN 54 serisine uygun ve akredite bir kuruluş tarafından belgelendirilmiş olması şartname kapsamında istenir.

Bu, BSM ve AMC mimarisinin temel güvenlik sınırıdır: yazılım panelin zorunlu görevini devralmaz.

10. Kurulum, Devreye Alma ve Kabul Nasıl Yapılmalı?

Yüklenici yazılımı kurar, kat planlarını sisteme aktarır, cihazları çizim üzerinde yerleştirir ve senaryoları tanımlar. Devreye alma sonrasında her kattan en az bir cihaz üzerinde alarm tatbikatı yapılmalıdır.

Tatbikatta yazılımın doğru mahalli gösterdiği idare huzurunda ispat edilir; panel–adres–grafik eşleşmesi doğrulanır.

İdarenin belirlediği personele en az bir saat uygulamalı kullanıcı eğitimi verilir ve eğitim katılım tutanağı düzenlenir. Türkçe kullanım kılavuzu, kurulum dokümanı ve as-built sistem topolojisi teslim edilir.

Yazılım en az iki yıl garantili olmalı, garanti boyunca sürüm güncellemeleri ücretsiz sağlanmalı ve sonrasında en az on yıl teknik destek ile yedek parça temini taahhüt edilmelidir.

11. AMC ve Saha Veri Modemi Gereksinimleri

AMC ile tesisteki yangın alarm sistemi tesis dışından izlenebilir. Sistem akıllı telefon ve bilgisayar üzerinden kullanılabilir; alarm ve arızalar akıllı cihazlara ve bilgisayarlara anlık olarak bildirilebilir.

Alarm konumu bina, kat, mahal ve adres bilgisiyle noktasal olarak iletilir. Haberleşme Ethernet ve Wi-Fi üzerinden yapılabilir. Haberleşme kesintisi izleme merkezinde ayrı bir bilgi olarak raporlanır.

Saha veri modemi 24 V DC güç kaynağını izlemeli, elektrik kesintisinde sistemi en az sekiz saat besleyecek yedek bataryaya sahip olmalıdır. RS232 ve RS485 izleme girişleri bulunur; yapılandırma USB/RS232 ve web arayüzünden yapılabilir.

12. Teklifle Birlikte Hangi Belgeler Sunulmalı?

Teklif dosyasında yazılımın Türkçe teknik föyü ve kullanım kılavuzu, yangın alarm panelleri ve saha cihazlarına ait EN 54 belgeleri, veri modemine ait uygunluk beyanı ve teknik doküman ile benzer ölçekte en az bir referans iş listesi bulunmalıdır.

İngilizce bölümde ayrıca lisans paketinin proje panel sayısını karşıladığını gösteren beyan ile üçüncü parti sistemler için uyumluluk beyanı istenir. Türkçe bölümde aynı açıklıkta yer almadığından bu iki madde ana şartnameyle doğrulanmalıdır.

Şartname taslağındaki desteklenen üçüncü parti marka/model listesi de teyit edilmeden yayımlanmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

BSM ile AMC arasındaki fark nedir?

BSM, kat planı üzerinde gerçek zamanlı grafik izleme, alarm/arıza yönetimi ve log raporlamaya odaklanır. AMC, yangın alarm sistemini tesis dışından akıllı telefon ve bilgisayar üzerinden izler ve alarm/arıza bilgilerini anlık olarak iletir.

BSM için raster kat planı kullanılabilir mi?

Hayır. Şartname, BSM kat planlarının yüzde 100 vektörel AutoCAD çizimi olmasını ister ve taranmış görüntü tabanlı planı kabul etmez.

Yazılım veya sunucu devre dışı kalırsa yangın alarm paneli çalışır mı?

Evet. Yazılım, sunucu veya haberleşme hattı devre dışı kaldığında panel bağımsız çalışmaya devam eder. Algılama, alarm verme ve tahliye işlevleri kesintiye uğramaz.

Olay kayıtları kullanıcı tarafından değiştirilebilir mi?

Hayır. Olay kayıtları kullanıcı tarafından silinemez veya değiştirilemez. Kayıtlar tarih-saat ve kullanıcı bilgileriyle saklanır.

AMC için vektörel bina çizimi zorunlu mu?

AMC bölümünde vektörel bina çizimi olmadan çalışabildiği ve alarm konumunu bina, kat, mahal ve adres bilgisiyle noktasal bildirebildiği belirtilir. Ancak şartname taslağındaki karşılaştırma tablosunda farklı bir ifade bulunduğundan bu madde uygulama öncesi doğrulanmalıdır.

Saha veri modeminin yedekleme süresi nedir?

Şartname, elektrik kesintisi sırasında sistemi en az sekiz saat besleyebilecek yedek batarya ister.

Devreye alma kabulü nasıl doğrulanır?

Her kattan en az bir cihaz üzerinde alarm tatbikatı yapılır ve yazılımın doğru mahalli gösterdiği idare huzurunda ispat edilir.

BSM’de IP kamera entegrasyonu yapılabilir mi?

Evet. Yangın alarm sistemi ile IP kamera sistemi aynı arayüzde entegre edilebilir ve alarm yaşanan cihaza tanımlı IP kamera canlı olarak ekranda açılabilir.

Sonuç

BSM ve AMC yapısı; grafik görünürlük, olay kaydı, kullanıcı yetkileri, uzaktan bildirim, kamera entegrasyonu, ağ, yedekleme, donanım, saha veri modemi ve devreye alma kontrollerini tek çerçevede toplar.

BSM tesis içi grafik izlemeye, AMC ise sistemin tesis dışından takibine odaklanır. Her iki yapıda da yazılım panelin zorunlu işlevlerinin yerine geçmez; panel, yazılım veya haberleşme altyapısından bağımsız olarak algılama, alarm verme ve tahliye görevlerini sürdürür.