EN54-3

Yangın algılama ve yangın alârm sistemleri -  Yangın alârm cihazları - Ses cihazları

Bu Standard, bir yangın algılama ve alârm sisteminden bir binada oturanlara işitilebilir bir yangın ikaz sinyali vermek amacı ile sabit olarak monte edilmiş ses cihazı için özellikler, deney metotları ve performans kriterlerini kapsar. Bu Standard, sadece bir yangın alârm sisteminde olduğu gibi dışarıdan bir güç kaynağına elektrik bağlantısı yapılarak çalışan cihazları kapsar. 

Bu Standard bina içinde kullanılan Tip A ve bina dışında kullanılan Tip B olmak üzere iki farklı uygulama ortamı için bir yangın alarmı veren ses cihazlarını kapsar. 

Bu Standard aşağıdakileri kapsamaz.

Acil sesli mesajları dışarı vermek için kullanılan hoparlör tipi cihazlar,

Kontrol ve işaret veren teçhizat içerisinde yer alan kontrol amaçlı ses cihazları.

Çalışma modu 

İmalâtçı tarafından belirtilen bir yolla seçilebilen işitilebilir alârm cihazının önceden belirlenen muhtemel ses çıkışlarından biri.

Tip A cihaz 

İşitilebilir yangın alârm cihazı - Bina içinde kullanma amacıyla tasarlanmış ses cihazı.

 

Tip B cihaz 

İşitilebilir yangın alârm cihazı - Bina dışında kullanma amacıyla tasarlanmış ses cihazı.

 Kontrol amaçlı ses cihazı

Genellikle teçhizatın bir parçası içine monte edilen (meselâ kontrol ve işaret teçhizatı), bu teçhizat tarafından normal dışı bir durumun bulunduğunu veya durumdaki bir değişimi ikaz etmek amacıyla bölgesel olarak kullanılan işitilebilir amaçlı bir cihaz.

 Yangın alârm ses cihazı 

Bir insan sesini ikaz amacıyla kullanmaksızın bir yangın algılama ve alârm sisteminden bir binada oturanlara işitilebilir bir ikaz sinyali vermek amacıyla ses oluşturan cihaz.

 Uygunluk

Bu standarda uygunluk için yangın alârm ses cihazları gözle muayene veya mühendislik değerlendirmesiyle doğrulanması gereken şartları sağlamalı ve cihazlar, Madde 5’de tarif edildiği gibi deneye tabi tutulmalı ve deneylerin şartlarını sağlamalıdır.

 

Ses seviyesi

Bu standard, imalâtçının istenen verilerde ses seviyelerini bildirmesini gerektirir. İmalâtçı örneğin farklı gerilim aralıklarında veya ses modelinde çalışıldığında, bu şartlarda çalışma için farklı ses seviyeleri bildirebilir. Böyle bir durumda her bir numunenin ses seviyesi her bir çalışma modunda ölçülmelidir.

 Frekans ve ses modeli

Bu standard farklı frekanslar ve ses modelleri oluşturan cihazları kapsar, bu nedenle en küçük ve en büyük bir frekansı veya belirli bir ses modelini belirtmez.

 Dayanıklılık

Ses cihazı, fazla çalışmaya dayanıklı olmalıdır. İmalâtçı tarafından kullanma faktörü veya en fazla çalışma süresine dair yapılan hiçbir sınırlama, cihazın tarif edilen deney işleminde gereken çevrimle çalışmasını engellememelidir.

Dış iletken uçlar için şartlar

Ses cihazı, bir araya getirilerek bağlanacağı dış iletken uçlar için mahfazası içerisinde yer kalmasına imkan vermelidir. İletken uçlar veya kablolar için giriş delikleri bulunmalı veya bu tip deliklerin yapılabileceği yerler bir şablon veya diğer uygun araçlar temin edilerek gösterilmelidir. 

 Malzemeler

Ses cihazı, tarif edilen deneylere dayanabilen malzemeden (malzemelerden) yapılmalıdır. İlâve olarak, plâstik mahfazaların malzemesi (malzemeleri) aşağıdaki alevlenebilirlik özelliklerini sağlamalıdır

 IP değerlendirmesi

Yangın alârm ses cihazlarının mahfazasının sağladığı koruma derecesi aşağıdaki özellikleri sağlamalıdır:

 Tip A işitilebilir alârm cihazı için -Ses cihazı . IP21C

  1. Tip B işitilebilir alârm cihazı için -Ses cihazı . IP33C

Erişim

Parçaların veya cihazın tamamının yerinden ayrılması durumunda cihaza erişimi sınırlamak ve çalışma modunun ayarını yapmak için araçlar sağlanmalıdır. 

 İşaretleme

Her bir yangın alarm ses cihazı aşağıdaki bilgilerle açık bir şekilde işaretlenmelidir:

  1. Bu standardın numarası,
  2. Ortam tipi
  3. İmalâtçı veya tedarikçinin adı veya ticari markası,
  4. İmalâtçı veya tedarikçinin model kısa gösterimi
  5. Bağlantı kısa gösterimleri,
  6. Beyan edilen besleme gerilimleri veya gerilim aralıkları
  7. Güç ve akım tüketimi,
  8. En azından tarih veya parti ve imalât yerini ve cihazda bulunan herhangi bir yazılımın versiyon numarası

 Cihaz monte edildiğinde ve kullanıma hazır hâle geldiğinde işaretlemenin fark edilir olmasına gerek yoktur, ancak montaj süresince gözle görülebilmeli ve bakım sırasında erişilebilir olmalıdır.

Veriler

İstenen ve aşağıda verilen bilgiler cihazla birlikte tedarik edilmeli veya bir bilgi yaprağı şeklinde veya her bir cihazla birlikte teknik el kitabı olarak veya cihaz üzerinde verilmelidir. 

 Çalışma gerilim aralığı (aralıkları),

  1. Besleme frekansı aralıkları, ilgili olduğu yerlerde,
  2. Bütün çalışma modları için, aşağıdaki yayılma yönlerinde cihazın referans noktasından 1 m mesafede dB olarak en düşük A - ağırlıklı ses seviyesi;

 Yüzeye monte edilen cihaz:Cihazın tasarımlandığı konumda yatay ve düşey düzlemlere karşı gelen birbirine dik iki düzlem için cihazın ana ekseni ile normal montaj yüzeyinin kesiştiği yerde cihazın ön kısmındaki bir yarım dairesel yay

  • Kutba monte edilen cihaz:Cihazın tasarımlandığı konumda yatay ve düşey düzlemlere karşı gelen birbirine dik iki düzlem için ses yayma tertibatının geometrik merkezi boyunca cihazın ana ekseninde bulunan yatay düzlem ile düşey doğrunun kesiştiği yerde dairede merkezlenen

  Ana ses frekansı (frekansları), frekans aralığı (aralıkları) ve ses modeli (modelleri),

  1. IP kodu,
  2. Cihazın doğru montajı, çalışması ve bakımına imkân tanımak için gereken diğer bilgiler.

Deneyler için atmosfer şartları

Bir deney işleminde aksi belirtilmedikçe, deney, tarif edilen deney için aşağıda verilen şekilde standard atmosfer şartlarında deney numunesinin kararlı hale gelmesine imkân tanındıktan sonra yapılmalıdır. 

Bu standard, atmosfer şartlarının uygulandığı yerlerde her bir deney için sıcaklık ve nem büyük ölçüde sabit olmalıdır.

Deneyler için çalışma şartları

Bir deney metodu, bir numunenin ses vermesini gerektirirse, bu durumda numune, imalâtçı tarafından sağlanan verilerde belirtildiği gibi uygun güç kaynağı teçhizatına bağlanmalıdır. Bir cihazın ses vermek için bir kontrol sinyali veya sinyallerinin uygulanmasını gerektirdiği durumlarda, bu işlem imalâtçının özelliklerine uygun olarak sağlanmalıdır.

Bir deney metodu bir numunenin sessiz durumda olmasını gerektirirse, bu durumda, numunenin kontrol sinyallerini analiz etmek ve ses işlemini başlatmak için elektronik devrelere sahip bir ses cihazı olmaması şartıyla, numuneye güç verilmemelidir. Bu durumda kontrol sinyalleri numunenin ses vermeyeceği bir durumda düzenlenmelidir.

Deney işleminde aksi belirtilmedikçe numuneye uygulanan kaynak parametreleri imalâtçının belirttiği aralıkta (aralıklarda) ayarlanmalı ve deneyler boyunca sabit kalmalıdır. Her bir parametre için seçilen değer anma değeri veya belirtilen aralığın ortalaması olmalıdır. 

İmalâtçı farklı şartlarda çalışma için farklı ses seviyelerini bildirmişse bu durumda deney işleminde aksi belirtilmedikçe, deneyler seçilen modun yalnızca birinde yapılmalıdır. Çalışma modunun seçimi, en çok güç harcanan modun kullanılması için yapılmalıdır. Bu normalde en sürekli veya gürültülü mod’dur. 

Montaj düzenlemeleri

Aksi belirtilmedikçe, numune imalâtçının talimatlarına uygun olarak düz sert bir destekleme levhası üzerine normal bağlantı araçlarıyla monte edilmelidir. Bu talimatlar birden fazla montaj metodunu tanımlıyorsa, bu durumda en uygun olmadığı düşünülen metot her bir deney için seçilmelidir.

 

Toleranslar

Çevre deney parametreleri için toleranslar standardına uygun olmalıdır. 

Deney plânı

Bütün numuneler, öncelikle tarif edilen uyarlık deneyine tabi tutulmalıdır. Bu deney tamamlandığında gürültü ses seviyesi en az olan numune 1 olarak, geride kalanlar ise Tip A için 2’den 8’e, Tip B için 2’den 10’a kadar keyfi olarak numaralanmalıdır. 

Deney işleminde aksi belirtilmedikçe uyarlık deneyinin yapılması için seçilen çalışma modu, diğer deneyler içinde kullanılabilir. 

Deneyin amacı

Ses cihazının ses çıkışının numuneden numuneye göre değiştiğini göstermek ve bu standardda belirtilen çevre deneyleri boyunca ve/veya bu deneylerden sonra ölçülen ses çıkışı ile kıyaslanması için ses çıkışı verilerini oluşturmaktır. 

Deney işlemi

Bütün numunelerin A-ağırlıklı ses seviyeleri tanımlandığı gibi ölçülmelidir.

Her bir numune için yapılan ölçme, dB olarak kaydedilmeli ve en gürültülü ve en az gürültülü numunelerin ses seviyeleri, sırasıyla gösterilmelidir.

Deney özellikleri

Arasındaki fark daha az ise işitilebilir alârm cihazının bu alt maddenin özelliklerine uygun olduğu kabul edilmelidir. 

Çalışma performansı

Deneyin amacı

İmalâtçı tarafından bildirilen ses seviyelerine kaynak parametrelerinin (gerilim gibi) belirtilen aralığında  (aralıklarında) ulaşılabileceğini ve bu ses seviyelerinin bu parametrelere de bağlı Dolduğunu ve aşıp aşmadığını kontrol etmektir.

Deney işlemi

Numunenin ses seviyesi, Ek A’da tanımlanan deney metodu kullanılarak, belirtilen aralığın en büyük ve en küçük değerlerinde kaynak parametreleri ile birlikte serbest alan şartlarında ölçülür. 

İmalâtçı farklı ses seviyeleri ve farklı çalışma modları için farklı çalışma frekansları bildirmişse, bu durumda numunenin ses seviyesi her bir mod için ölçülmelidir. 

Deney özellikleri

Aşağıdaki şartları her bir çalışma modu için sağlayan ses cihazının bu alt maddenin özelliklerine uygun olduğu kabul edilmelidir. 

  1. A-ağırlıklı ses seviyesi en az bir yönde büyük olmalıdır,
  2. A-ağırlıklı ses seviyesi herhangi bir yönde geçmemelidir,
  3. Belirtilen açıların her birinde ölçülen ses seviyesi, imalâtçı tarafından bildirilen değerden daha az olmamalıdır
  4. En büyük ve en küçük kaynak parametrelerinde ölçülen A-ağırlıklı ses seviyeleri arasındaki fark her bir ölçme yönü daha fazla olmamalıdır.

Dayanıklılık

İşitilebilir alârm cihazının uzun süreli çalışmasından sonra ses seviyesinin önemli ölçüde değişmediğini göstermektir.

Deney işlemi

Numune 100 kez aşağıdaki dayanıklılık çevrimine maruz bırakılmalıdır.

Numune imalâtçı tarafından bildirilen kaynak parametrelerinin en büyük olanında saat süreyle çalıştırılmalı ve sonra çalıştırılmadan bırakılmalıdır. Ses seviyesi son çalışma periyodunun içerisinde tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney özellikleri

Dayanıklılık çevriminden sonra ölçülen A-ağırlıklı ses seviyesi, uyarlık deneyinde aynı çalışma şartında aynı numune için ölçülen değerden daha çok azalmazsa, ses cihazının bu maddenin özelliklerine uygun olduğu kabul edilmelidir. 

Kuru sıcaklık (cihaz çalışır durumdayken)

Deneyin amacı

Ses cihazının çalışma çevresinde kısa süreler için meydana gelebilen yüksek ortam sıcaklıklarında doğru çalışabileceğini göstermektir.

Deney işlemi

Deney tertibatı ve işlemi, tarif edilen bir yankı odasında yapılması gereken deney dışında, tanımlanan ısıyı dağıtmayan numuneler için deney veya ısıyı dağıtan numuneler için deney tarif edildiği gibi olmalıdır. 

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numune, tanımlandığı gibi bir yankı deney odasında monte edilmelidir. Numune, ses çıkarttığında son bir saat süresi hariç olmak üzere şartlandırma periyodu sırasında sessiz durumda tutulmalıdır. 

hava sıcaklığı, deney sıcaklığına geçmeyen bir hızda artırılmalıdır.

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

  1. Şartlandırmanın son dakikası haricinde, numunenin sessiz durumu boyunca güç gerektiren cihazlar, şartlandırma süresince yanlış çalışma ve hata sinyalleri için izlenmelidir.
  2. Ses seviyesi şartlandırmanın son tanımlandığı gibi ölçülmelidir.

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi belirtilen toparlanma süresinden sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Şartlandırma süresi boyunca hiçbir yanlış çalışma veya hata sinyalleri saptanmamışsa ve şartlandırma boyunca ve toparlanma süresinden sonra ölçülen ortalama A-ağırlıklı ses seviyeleri uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden 

Kuru sıcaklık

Deneyin amacı

Ses cihazının uzun süreli yaşlandırma etkilerine dayanma kabiliyetini göstermektir.

Deney işlemi

Kaynak

Deney tertibatı ve işlemi, değişiklikleri de dâhil olmak üzere verilen deney tarif edildiği gibi olmalıdır. 

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numuneye şartlandırma boyunca güç verilmemelidir. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Şartlandırma boyunca hiçbir ölçmenin yapılmasına gerek yoktur. 

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi belirtilen toparlanma süresinden sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Toparlanma süresinden sonra ölçülen ortalama A-ağırlıklı ses seviyeleri uyarlık deneyinde  aynı numune için ölçülen değerden daha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu alt maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

Soğuk (cihaz çalışır durumdayken)

Deneyin amacı

Ses cihazının öngörülen çalışma çevresine uygun düşük ortam sıcaklıklarında doğru çalışma kabiliyetini göstermektir.

Deney işlemi

Kaynak

Deneyin Ek B’de tanımlandığı gibi bir yankı odasında yapılması gereken durumlar dışında, deney işlemi, ısı dağıtmayan numuneler için verilen ve ısı dağıtan numuneler için aynı standardda verilen Deney gibi olmalıdır.

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numune, tanımlandığı gibi bir yankı deney odasında monte edilmelidir. Numune, ses çıkarttığında son bir saat süresi hariç olmak üzere şartlandırma periyodu sırasında sessiz durumda tutulmalıdır. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

  1. tanımlananlar haricinde, numunenin sessiz durumu boyunca güç gerektiren ses cihazları, şartlandırma süresince yanlış çalışma ve hata sinyalleri için izlenmelidir.
  2. Ses seviyesi şartlandırmanın son boyunca tanımlandığı gibi ölçülmelidir.

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi belirtilen toparlanma süresinden sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Şartlandırma süresi boyunca hiçbir yanlış çalışma eya hata sinyalleri saptanmamışsa ve şartlandırma boyunca ve toparlanma süresinden sonra ölçülen ortalama ses seviyeleri uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden daha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

 Yaş sıcaklık, çevrim (cihaz çalışır durumdayken)

Deneyin amacı

Ses cihazının, cihaz üzerinde suyun yoğunlaşabileceği yüksek bağıl nemli bir ortama dayanıklılığını göstermektir.

Deney işlemi

Kaynak

Deney tertibatı ve işlemi deney çevrimi ve kontrollü toparlanma şartlarının kullanıldığı değişikliği dahil olmak üzere tarif edildiği gibi olmalıdır.

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numunenin ses çıkarttığı son çevrimin yüksek sıcaklık fazının son yarım saati süresi hariç olmak üzere şartlandırma periyodu sırasında numune sessiz durumda tutulmalıdır. 

Şartlandırma 

deney şartları uygulanmalıdır. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler
  1. Şartlandırmanın son dakikası süresince hariç tutulmak üzere, numunenin sessiz durumu boyunca güç gerektiren cihazlar, şartlandırma süresince yanlış çalışma ve hata sinyalleri için izlenmelidir.
  2. Son çevrimdeki yüksek sıcaklık fazının son yarım saati boyunca numunenin işitilebilir bir sesle çalıştığı kontrol edilmelidir.
Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi belirtilen toparlanma süresinden tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Şartlandırma süresi boyunca hiçbir yanlış çalışma veya hata sinyalleri saptanmamışsa ve numune doğru olarak çalışıyorsa ve toparlanma süresinden sonra ölçülen ortalama A-ağırlıklı ses seviyesi uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden  daha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu alt maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir.

Yaş sıcaklık, kararlı hal (cihazın dayanıklılığı)

Deneyin amacı

Ses cihazının, çalışma ortamındaki nemin uzun süreli etkilerine dayanabilme kabiliyetini göstermektir.

Deney işlemi

Deney tertibatı ve işlemi, veya adı geçen standardın kullanılması elverişli değilse tarif edildiği gibi olmalıdır. 

Şartlandırma sırasında numunenin durumu Numuneye şartlandırma boyunca güç verilmemelidir. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Şartlandırma boyunca herhangi bir ölçmenin yapılmasına gerek yoktur. 

Son ölçmeler

Numunenin ses tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Toparlanma süresinden sonra ölçülen ortalama, uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden daha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

Yaş sıcaklık, çevrim ( cihazın dayanıklılığı)

Deneyin amacı

Ses cihazının, yüksek nem ve yoğunlaşmanın uzun süreli etkilerine dayanabilme kabiliyetini göstermektir.

Deney işlemi

Kaynak

Deney tertibatı ve işlemi tarif edildiği gibi olmalıdır.

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numuneye şartlandırma boyunca güç verilmemelidir. 

Şartlandırma 

Deney şartları uygulanmalıdır. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Şartlandırma boyunca hiçbir ölçmenin yapılmasına gerek yoktur. 

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi belirtilen toparlanma süresinden sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Toparlanma süresinden sonra ölçülen ortalama, uyarlık aynı numune için ölçülen değerden daha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

Kükürt dioksit (SO2) korozyonu (cihazın dayanıklılığı)

Deneyin amacı

Ses cihazının atmosferik bir kirletici olan kükürt dioksidin korozif etkisine dayanabilme kabiliyetini göstermektir.

Deney işlemi

Kaynak

Deney tertibatı tanımlandığı gibi olmalıdır. 

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numune, fonksiyon deneyinin numuneye ilâve bağlantılar yapılmadan şartlandırma işleminden sonra yapılmasına imkân tanımak için yeterli uçlara bağlantısı yapılan, uygun çapta kalaylanmış bakır tellere sahip olmalıdır.

Şartlandırma 

Deney şartları uygulanmalıdır. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Şartlandırma boyunca hiçbir ölçmenin yapılmasına gerek yoktur.  

Deney şartları

Toparlanma süresinden sonra ölçülen ortalama uyarlık deneyinde  aynı numune için ölçülen değerden daha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

Ani mekanik darbe

Deneyin amacı

Ses cihazının öngörülen çalışma şartlarında sıklıkla olmasa da meydana gelmesi muhtemel ani mekanik darbelere karşı dayanıklılığını göstermektir.

Deney işlemi

Madde Deney tarif edildiği gibi olmalıdır.

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numune sert bir desteğe monte edilmeli ve şartlandırma süresi boyunca sessiz durumda tutulmalıdır. 

Şartlandırma 

deney şartları uygulanmalıdır. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Şartlandırma süresi boyunca ve şartlandırma süresinin sona ermesinden sonra ilâve süreyle numune, yanlış çalışma ve hata sinyalleri için izlenmelidir.

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi şartlandırmadan sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Şartlandırma süresi boyunca hiçbir yanlış çalışma veya hata sinyalleri aptanmamışsa ve şartlandırma süresinden sonra ölçülen ortalama A-ağırlıklı ses seviyesi uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden daha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

Darbe

Deneyin amacı

Ses cihazının yüzeyi üzerindeki mekanik darbelere karşı dayanıklılığını göstermektir. Ses cihazı normal çalışma ortamında bu dayanıklılığını sürdürebilmeli ve bu dayanım makul ölçüde dedektörden beklenmelidir. 

Deney işlemi

Tertibat

Deney tertibatı tarif edildiği gibi olmalıdır.

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numune şartlandırma süresi boyunca sessiz durumda tutulmalıdır. 

Şartlandırma 

Numunenin çalışmasına zarar verebileceği veya numuneyi hasara uğratabileceği düşünülen herhangi bir numunenin her bir erişilebilir yüzeyine darbe uygulanmalıdır. 

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Şartlandırma süresi boyunca ve şartlandırma süresinin sona ermesinden sonra ilâve süreyle numune, yanlış çalışma ve hata sinyalleri için izlenmelidir.

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi şartlandırmadan sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Şartlandırma süresi boyunca hiçbir yanlış çalışma veya hata sinyalleri saptanmamışsa ve şartlandırma süresinden sonra ölçülen ortalama A-ağırlıklı ses seviyesi uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden fazla azalmamışsa, ses cihazının bu alt maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

Titreşim, sinüs biçimli (cihaz çalışır durumdayken)

Deneyin amacı

Ses cihazının normal çalışma şartlarına uygun olduğu düşünülen seviyelerde titreşime karşı dayanıklılığını göstermektir.

Deney işlemi

Kaynak

Deney tertibatı ve işlemi tarif edildiği gibi olmalıdır.

Şartlandırma sırasında numunenin durumu 

Numune sert bir yere monte edilmeli ve sırasıyla üç dikey eksenin her birinde karşılıklı olarak titreşim uygulanmalıdır. Numune üç eksenden bir tanesi numunenin normal montaj düzlemine dik olacak şekilde monte edilmelidir. 

Numuneye, numune hem sessiz durumdayken ve hem de ses çıkarırken şartlandırma uygulanmalıdır

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler
Numune, şartlandırma süresi boyunca,
  • Sessiz durumdayken herhangi bir yanlış çalışma veya hata sinyalleri ve,
  • Sesli durumdayken ses çıkışındaki herhangi bir duraksama için, izlenmelidir.

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi şartlandırmadan sonra Ek B’de tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Titreşim, sinüs biçimli (cihazın dayanıklılığı)

Deneyin amacı

İşitilebilir alârm veren cihazın çalışma ortamına uygun seviyelerde, titreşimin uzun süreli etkilerine karşı dayanma kabiliyetini göstermektir.

Deney işlemi

Kaynak

Deney tertibatı tarif edildiği gibi olmalıdır.

Şartlandırma sırasında numunenin durumu

Numune sert bir yere monte edilmeli ve sırasıyla üç dikey eksenin her birinde karşılıklı olarak titreşim uygulanmalıdır. Numune üç eksenden bir tanesi numunenin normal montaj düzlemine dik olacak şekilde monte edilmelidir. 

Şartlandırma 

şartları uygulanmalıdır.  

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Şartlandırma boyunca hiçbir ölçmenin yapılmasına gerek yoktur. 

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi şartlandırmadan hemen sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Şartlandırma süresinden sonra ölçülen ortalama uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden aha fazla azalmamışsa, ses cihazının bu maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

Elektromanyetik uygunluk (EMU), cihazın dayanıklılığı (cihaz çalışır durumdayken)

Deneylerin amacı

Ses cihazının elektrostatik boşalmalara, elektromanyetik alanlara ve hızlı düşük enerji ve yavaş yüksek enerji geçişlerine dayanıklılığını göstermektir.

Deney işlemleri

Kaynak

EMU dayanıklılık deneyleri tarif edildiği gibi yapılmalıdır.

  1. Elektrostatik boşalma,
  2. Yayımlanan elektromanyetik alanlar,
  3. Elektromanyetik alanların artırdığı iletilen girişimler,
  4. Hızlı geçişli patlama,
  5. Yüksek enerji gerilimindeki yavaş dalgalanmalar.
Şartlandırma sırasında numunenin durumu
  1. belirtilen deneyler için şartlandırma sadece sessiz durumdaki numuneye uygulanmalıdır.
  2. belirtilen deneyler için şartlandırma hem sessiz hem de ses çıkartır durumdaki numuneye uygulanmalıdır.

Şartlandırma 

belirtilen deneylerin şartları uygulanmalıdır.

Şartlandırma sırasındaki ölçmeler Numune, şartlandırma süresi boyunca,
  1. Sessiz durumdayken herhangi bir yanlış çalışma veya hata sinyallerinin ve
  2. Sesli durumdayken ses çıkışındaki herhangi bir duraksamanın tespiti için, izlenmelidir.

Son ölçmeler

Numunenin ses seviyesi şartlandırmadan sonra tarif edildiği gibi ölçülmelidir.

Deney şartları

Bu deneyler için uygunluk kriterleri ve aşağıdakiler uygulanmalıdır:

  1. Şartlandırma süresi boyunca hiçbir yanlış çalışma veya hata sinyalleri ve numune ses çıkarır durumdayken ses çıkışında hiçbir duraksama saptanmamalı ve
  2. Şartlandırma süresinden sonra ölçülen ortalama A-ağırlıklı ses seviyesi, uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen daha fazla azalmamalıdır.

Muafazanın koruma derecesi

Deneylerin amacı

Yangın alârm ses cihazı mahfazasının koruma derecesinin bu standardın şartlarını cihaza katı yabancı nesnelerin girişi ve su girişinin neden olduğu zararlı etkiler bakımından asgari düzeyde sağladığını göstermektir.

 

Mahfaza”nın tarifi

Yangın alârm ses cihazının mahfazası olarak, cihazın ses dönüştürücüsüne, elektronik tertibata (tertibatlara) ve tel bağlantı uçlarına katı yabancı nesnelerin girişini önleyen veya sınırlayan, cihazı dışarıdan fiziksel olarak saran herhangi kısımları ihtiva eden kısım alınmalıdır. 

Deney işlemleri

Kaynak

Deney tertibatı ve işlemleri tarif edildiği gibi olmalıdır. Aşağıdaki deneyler yapılmalıdır:

  1. İlk sırada karakteristik bir rakamla gösterilen katı yabancı nesnelere karşı koruma,
  2. İlâve harfle gösterilen cihazın tehlikeli kısımlarına erişime karşı koruma,
  3. İkinci sırada karakteristik bir rakamla gösterilen suya karşı koruma,
Şartlandırma sırasında numunenin durumu

 Deneye tabi tutulan numune;

  1. Katı yabancı nesnelere karşı koruma için deney boyunca güç uygulanmamış,
  2. Cihazın tehlikeli kısımlarına erişime karşı koruma için deney boyunca güç uygulanmamış,
  3. Suya karşı koruma için deney boyunca güç uygulanmış ve ses çıkartır durumda, olmalıdır.

Deneye tabi tutulan numune gibi monte edilmeli ve monte edildiğinde yangın alârm ses cihazının bir parçasını oluşturan kablo bağlantı kutularının tamamını ihtiva etmelidir. 

Şartlandırma 

belirtilen deney şartları aşağıdaki IP kodları için uygulanmalıdır.

  1. Tip A, bina içi kullanım: IP 21C
  2. Tip B, bina dışı kullanım: IP 33C
Şartlandırma sırasındaki ölçmeler

Suya karşı koruma deneyi için uygulanan şartlandırma boyunca, numune ses cihazının seçilen çalışma modunda sürekli olarak ses çıkarmaya devam ettiğinin kontrolü için izlenmelidir. 

Son ölçmeler

Suya karşı koruma deneyi için uygulanan şartlandırma süresinin sonunda:

  1. Numunenin ses seviyesi Ek B’de tarif edildiği gibi ölçülmeli,
  2. Mahfaza içerisine su girişi için numune incelenmelidir.

Deney şartları

Ses cihazının bu maddenin şartlarına uyduğu kabul edilir. 

  1. Deneye tâbi tutulan numune katı yabancı nesnelere karşı koruma deneyi için kabul şartlarına uygunsa,
  2. Deneye tâbi tutulan numune tehlikeli kısımlara erişimine karşı koruma deneyi için kabul şartlarına uygunsa,
  3. Suya karşı koruma uygulanan şartlandırma süresinden sonra,
  • Ölçülen ortalama A-ağırlıklı ses seviyesi, uyarlık deneyinde aynı numune için ölçülen değerden daha fazla azalmamışsa
  • Mahfazaya hiç su girmemişse veya mahfazaya su girmişse, cihazda bu suyun boşaltılması için gerekli donanım bulunuyorsa,

Deneye tâbi tutulacak numune tarif edildiği gibi monte edilmeli ve boş bir alan içerisine veya boş alan şartlarını sağlayan bir yere yerleştirilmelidir.

İçindeki ses basıncının ölçmeler boyunca cihaz ve mikrofonun birlikte çalışacağı pozisyonlarda  kuralına göre toleransla bir noktadan itibaren mesafeye göre değiştiği ölçme şartlarının tatmin edici olduğu kabul edilir. 

Montaj düzenlemeleri

İmalâtçının normal montaj şartlarına benzer şartlar oluşturulmalıdır.  

Yüzeye monte edilen cihazlar için, numune sıkı bir şekilde pürüzsüz düz bir blok üzerinde monte edilmelidir. Bu işlem, bütün çevresi malzemeden arındırılmış montaj bloğunun üzerinde cihaz yüksekliğinin yükseklikte yapılmalıdır.Montaj bloğu, deneye tâbi tutulan numunenin eylemsizlik etkisine dayanabilecek kütlede daha iyi bir soğurma katsayısına sahip olmalıdır.

Kutba monte edilen cihazlar için, numune normal montaj araçlarıyla deneye tâbi tutulan numunenin eylemsizlik etkisine dayanabilecek yeterli kütleye sahip uygun sert bir yapıya monte edilmelidir. Montaj yapısının ölçme alanını bozmamasını temin etmek için özen gösterilmelidir.

Enstrümantasyon

Sınıf 2’ye uygun veya daha iyi bir ses seviyesi ölçer kullanılmalıdır.

Zemin gürültü seviyesi

Zemin A-ağırlıklı ses seviyesi, mikrofon pozisyonlarında, deneye tabi tutulan cihazın anma A-ağırlıklı ses seviyesinin en az  altında ise ölçmenin geçerli olduğu kabul edilmelidir.

Ses seviyesinin ölçümü

ağırlıklı ses seviyesi ölçülmeli ve dedektör gösterge özelliği kullanılarak dB cinsinden kaydedilmelidir. Sesin dalgalanması durumunda, ses modelinin en az tam bir çevrimi boyunca gösterilen en büyük değer alınmalıdır.

Aşağıdaki mikrofon pozisyonlarının her biri için cihazın referans noktasından itibaren bir yarıçapta ses seviyesinin bir değeri alınmalıdır.

  1. Yüzeye monte edilen cihaz : cihazın tasarımlandığı konumda yatay ve düşey düzlemlere karşı gelen birbirine dik iki düzlem için cihazın referans noktasında bir yarım dairesel yay boyunca merkezlenen
  2. Kutba monte edilen cihaz : cihazın tasarımlandığı konumda yatay ve düşey düzlemlere karşı gelen birbirine dik iki düzlem için cihazın referans noktasında merkezlenen

 1 metredeki A-ağırlıklı ses seviyesi, çevirme faktörü olan elde edilen değere eklenmesiyle bulunabilir. 

Genel

Deney odası ve tarif edilen ses seviyesi ölçme metodu bu standardda belirtilen aşağıdaki çevre şartlandırmasından önce, bu şartlandırma boyunca ve sonrasında yangın alârm ses cihazlarının performansının karşılaştırmalı değerlendirmesini yapmak içindir. 

Deneye tâbi tutulacak numune B.2’de tarif edildiği gibi bir yankı deney odasına yerleştirilmelidir. Bu oda farklı çevre şartlandırması için ses basıncının sürekli okunmasını temin edecek odanın her yerindeki ses için yeterince tek tip bir ses enerjisi bölümüne sahip olmalıdır. 

Verilen bir numune üzerinde yapılan bütün deneylerde aynı deney odası yapısı ve aynı montaj şartları kullanılmalı ve bunlar deney raporunda tam olarak tarif edilmelidir. 

B.2 Deney odası

Deney odasının m3 olarak verilen hacmi veya ses gücünün üzerindeki frekanslarda olduğu, hangisi daha büyükse, daha az olmamalıdır.

Deneye tâbi tutulacak numune, deney odası hacminin aşmamalıdır.

Şekil

Deney odası duvara sahip olmalı ve duvarların her biri aşağıdaki gibi inşa edilmelidir:

  1. Hiçbir yüzey birbirine paralel olmamalı, her bir yüzey arasındaki açılar yankı modunu en aza indirecek kadar olmalı ve en büyük uzunluk, genişlik ve yükseklik aynı olmalı veya,
  2. Oda dikdörtgen prizma şeklinde olup, her bir kenarın uzunluk oranı, y / x ve z / x

Rijitlik

Kullanılan malzemeler, her bir duvarın kalınlığı ve duvarların birleştirilme şekli artmış titreşimlerin neden olabileceği ölçmedeki belirsizlikleri en aza indirecek yeterlikte olmalıdır.

Duvarları uygun su geçirmez bir yapıştırıcı ve vidalarla bilinen marangoz tarzı bir bağlantı kullanılarak bir araya getirilen, örneğin mm cinsinden en az 25 veya, hangisi daha büyükse, denizcilikte kullanılan kontrplâktan yapılmış bir oda uygundur. 

Odada deneye tâbi tutulan numunenin ve diğer ölçme teçhizatının monte edilmesine imkân tanıyan ayrılabilir paneller bulunmalıdır. Bu paneller aynı malzeme ve kalınlıkta olmalı ve odanın kalan kısmında daha büyük olmayan aralıklarda bu açıklıkların çevresi boyunca bir yerde yerleştirilmelidir. 

Yüzey işlemi

Odanın her bir yanının iç yüzeyi, istenilen frekans bandı içerisinde aşmayan ortalama bir soğurma katsayısına sahip eşit yansıtma özelliğine sahip olmalıdır. Örneğin kontrplâk duvarlara bağlanan bir formika kaplama kullanılması uygundur.

Montaj düzenlemeleri

Deneye tâbi tutulan numune odanın duvarlarından birinin merkezine normal montaj araçlarıyla sıkı bir şekilde monte edilmelidir.

Enstrümantasyon

Ana enstrümantasyon dönen bir mikrofon, bir kareleme ve ortalama devre ve bir gösterge cihazından ibaret olmalıdır

Zemin gürültü seviyesi

Zemin A-ağırlıklı ses seviyesi, mikrofon pozisyonlarında, deneye tâbi tutulan cihazın anma ses seviyesinin en az altında ise ölçmenin geçerli olduğu kabul edilir.

Deney işlemi

Mikrofonların sayısı ve yerleştirilmeleri

Oda içerisindeki homojen olmayan etkileri azaltmak için, ölçmeler daha küçük olmayan bir daire çevresi üzerinde döner bir mikrofonla yapılmalıdır. 

Mikrofon, dairesel ileri geri hareketini odanın bir yüzeyinde içerisinde herhangi bir düzlemde yapmamalıdır. Mikrofonun bu hareketini yaptığı hiçbir nokta odanın herhangi bir duvarına daha yakın olmamalıdır.

Herhangi bir mikrofonun konumu ile deneye tâbi tutulan numune arasındaki metre cinsinden en küçük mesafe daha küçük olmamalıdır

Benzer mikrofon düzeneği verilen bir numune ile yapılan bütün deneylerde kullanılmalı ve bu işlem deney raporunda tam olarak tarif edilmelidir.

Ses seviyesinin ölçülmesi

Ses seviyesi ya sürekli bir taramadaki ya da en azından her bir dönme için sekiz adet eşit dağıtılmış pozisyonda mikrofonun tam sayılı dönmeleri için basınç seviyesinin ortalaması alınarak ölçülmelidir.

Ölçme sürekli bir taramada yapılırsa, bu durumda ölçme yolu mikrofon vasıtasıyla sabit bir hızda sağa ve sola çevrilmelidir. Bu işlemde mikrofon çevriminin tek bir periyodu 60 saniyeden veya deneye tâbi tutulan numunenin meydana getirdiği herhangi bir ses modelinin tekrarlanma hızı 60 defadan, hangisi daha büyükse, daha az olmamalıdır. 

Ölçme en azından her bir dönme için sekiz adet eşit dağıtılmış pozisyonda yapılırsa, en büyük A-ağırlıklı ses basınç seviyesi dedektör gösterge özelliği kullanılarak her bir noktada ölçülmelidir. Her bir noktadaki bir süre veya ses modelinin en az tam bir çevrimi için, bulunan değerlerden hangisi daha büyükse bu değer ölçmede göz önüne alınmalıdır.

Kapsam ve ilgili özellikler

Bu standard, talimata göre hazırlanmıştır.

Bu standardın bu ekte gösterilen maddeleri, AB Yapı Malzemeleri Yönetmeliğinde (89/106/EEC) verilen talimatların şartlarını sağlamaktadır.

Bu maddelerle uyumluluk, bu standarda verilenuygun olarak standardın kullanılacağı amaçlar için bu standardın kapsamı içinde olan yapı mamullerinin uygun olduğu varsayımını değerlendirmektedir.

Yapı mamulü: Yangın alârm cihazları - Binalardaki yangın algılama ve yangın alârm sistemleri için ses cihazları

Tasarlanan kullanım: Yangın güvenliği

Uygunluk değerlendirmesi

Bu standard kapsamında yer alan yangın alârm cihazlarının uygunluk değerlendirmesi aşağıdaki gibi olmalıdır:

Mamulün tip deneyi gösterilen maddelere uygun olarak yapılmalıdır. Deneye tâbi tutulacak mamüller, yapılışları, işlemleri ve kalibrasyonları bakımından imalâtçının normal üretimini temsil etmelidir. Bu standardın şartlarına uygun olarak önceden yapılan deneyler, sonuçların incelenen bir mamule uygulanabileceği şekilde uygunluk onayının aynı mamulle veya benzer tasarım, yapılış ve fonksiyonelliğe sahip mamullerle aynı sistemde yapılması şartıyla dikkâte alınabilir. Örneğin mamul tasarımında, malzemelerde veya bileşenlerin tedarikçisinde veyahut üretim işleminde özelliklerden birini veya daha fazlasını önemli ölçüde değiştirebilecek bir değişimin olduğu durumda, ilgili mamul performansı için tip deneyleri tekrarlanmalıdır. 

  1. Fabrika imalâtının kontrolü

İmalâtçı pazarda yer alacak mamulün belirtilen performans özelliklerine uygunluğunu temin etmek için sürekli bir fabrika üretim kontrol sistemi kurmalı, dokümanlar sağlamalı ve muhafaza etmelidir. Fabrika üretim kontrol sistemi, girdi malzemeleri veya bileşenleri, teçhizatı, üretim işlemi ve mamulü kontrol etmek için işlemleri, düzenli muayeneleri ve deney ve/veya değerlendirmeleri ve sonuçların kullanılmasından ibaret olmalıdır. 

Üretim kontrol işlemi mamullerin uygunluğunun imalâtçı tarafından açıkça görülebileceği ve düzensizliklerin mümkün olan en erken aşamada bulunabileceği şekilde yeterince kapsamlı ve detaylı olmalıdır. 

Fabrika üretim kontrolü kaydedilmelidir. Bu kayıtlar muayeneye hazır olmalı ve en az aşağıdakileri ihtiva etmelidir:

  • Deneye tâbi tutulacak mamulün tanıtımı,
  • Numune alma tarihleri,
  • Uygulanan deney metotları,
  • Deney ve muayene sonuçları
  • Deneylerin tarihi,
  • Fabrika içinde sorumlu kişilerin tanıtımı,
  • Kalibrasyon kayıtları,
  • Yapılan işler

CE işaretlemesi ve etiketlemesi ve birlikte verilen dokümanlar

CE işaretleme sembolü (93/68/EEC direktifine uygun olarak) mamul üzerine konmalı ve aşağıdaki bilgiler ile birlikte verilmelidir:

  1. Yetkili mamul belgelendirme kuruluşunun tanıtım numarası,
  2. EC uygunluk belgesinin numarası

CE sembolü ayrıca aşağıdakilerle birlikte temin edilen ticarî dokümantasyonda da görülmelidir.

  1. Yetkili mamul belgelendirme kuruluşunun tanıtım numarası,
  2. İmalâtçının adı veya tanıtım işareti ve kayıtlı adresi,
  3. İşaretlemenin yapıldığı yılın son iki rakamı,
  4. EC uygunluk belgesinin numarası,
  5. Bu standardın numarası
  6. Yapı ürününün tarifi
  7. Çevre kategorisi,
  8. Mamulün tip / modelinin kısa gösterimi,
  9. gerekli olanların dışında gereken veriler veya yegâne bir biçimde tanımlanabilen ve imalâtçıdan temin edilebilen bu verileri ihtiva eden bir dokumana atıf.

AB belge ve uygunluk beyanı

İmalâtçı veya yetkili acentası, CE işaretinin eklenmesine izin veren uygunluk beyanını hazırlamalı ve muhafaza etmelidir. Bu beyan aşağıdakileri ihtiva etmelidir:

İmalâtçının veya imalâtçının yetkili temsilcisinin adı ve adresi ve üretim yeri,

  • Yapı ürününün tarifi (meselâ Yangın alârm cihazı - binalardaki yangın algılama ve yangın alârm sistemleri için ses cihazı),
  • Çevre kategorisi
  • Mamulün tip/model kısa gösterimi,
  • Mamulün uyduğu şartlar
  • Mamulün kullanımına yönelik uygulanabilir herhangi özel şartlar (gerekli ise),
  • Yetkili mamul belgelendirme kuruluşunun adı ve adresi (veya tanıtım numarası),
  • İmalâtçı veya yetkili temsilcisi adına beyanın imzalanması için yetki verilen kişinin adı ve görevi, - Beyan aşağıdaki bilgilerle birlikte bir uygunluk belgesi ihtiva etmelidir:
  • Yetkili mamul belgelendirme kuruluşunun adı ve adresi,
  • Belge numarası,
  • İmalâtçının veya tarafından tanınan temsilcisinin adı ve adresi,
  • Yapı ürününün tarifi
  • Çevre kategorisi
  • Mamulün tip/model işaretlemesi,
  • Mamulün uyduğu şartlar
  • Mamulün kullanımına yönelik uygulanabilir herhangi özel şartlar
  • Mümkün olan durumlarda belgenin herhangi şartları ve geçerlilik süresi,
  • Belgeyi imzalamak için yetkili kılınan kişinin adı ve görevi.

Yukarıda söz edilen beyan ve belge (istendiğinde) mamulün kullanılacağı üye ülkenin resmi dilinde veya dillerinde hazırlanmalıdır.